Κοζάνη

Έθιμα - Πανηγύρια Κοζάνης

Μια σειρά γιορτών που έχουν πλέον εδραιωθεί χωρίς εθιμικό λόγο και είναι και απ' τις πιο διαδεδομένες πλέον είναι η Γιορτή Φακής τον Αύγουστο στη Βροντή, η Γιορτή Τσίπουρου στα τέλη του Οκτώβρη στη Μόρφη, η Γιορτή Κρασιού τον Αύγουστο στη Σιάτιστα , αρχές Σεπτέμβρη στον Πελεκάνο στις αρχές του Οκτώβρη στο Αγίασμα, η Γιορτή Μανιταριού και Μπάτζιου στις αρχές του Ιούλη στη Ζώνη, η Γιορτή Τσιγαρίδας στη Μολόχα και η Γουρουνοχαρά στον Αυγερινό, που διεξάγονται την περίοδο των Χριστουγέννων.

Καστανογιορτή

Με ιδιαίτερη επιτυχία διοργανώνονται τα τελευταία χρόνια στις αρχές του Νοέμβρη οι Καστανογιορτές στη Δαμασκηνιά
 44
και στον Πεντάλοφο, όπου τα περίφημα γλυκά κάστανα του Βοΐου έχουν την τιμητική τους και όλο το βουνό έχει ντυθεί με τα υπέροχα φθινοπωρινά του χρώματα. Η προσέλευση του κόσμου είναι αθρόα, τα κάστανα πεντανόστιμα, το κρασί άφθονο, ενώ δεν λείπουν οι παραδοσιακοί χοροί. Επίσης, σε Πεντάλοφο και Βυθό τιμάται εδώ και 200 χρόνια κάθε Καθαρά Δευτέρα το έθιμο με το Πέταγμα των Αερόστατων, συνοδευόμενο από άφθονα νηστίσιμα.

 Οι Φανοί

fanoi2Οι "Φανοί" και η παρέλαση του καρνάβαλου,την αποκριά στην Κοζάνη. Είναι γιορτή και ξεφάντωμα γύρω από το βωμό της αποκριάτικης εορταστικής πυράς με φαγοπότι και οινοποσία, τραγούδι, χορό κι αθυροστομία χωρίς όρια. Προέρχεται από τη λέξη φαίνω, που σημαίνει φαίνομαι από μακριά. Παιδί πανάρχαιων εθίμων με λατρευτικό και μαγικό χαρακτήρα που κατόρθωσε να επιβιώσει μέσα στο χρόνο αλλάζοντας το περίβλημά του και κρατώντας την ουσία του. Πολλοί συγχέουν το Φανό με τον Καρνάβαλο και το καρναβάλι, αλλά δεν υπάρχει καμιά σχέση μεταξύ τους. Το καρναβάλι στις διάφορες πόλεις της Ελλάδας είναι πιστή αντιγραφή του καρναβαλιού της Βενετίας και των άλλων Ευρωπαϊκών Πόλεων.Ο Φανός είναι κάτι τελείως πρωτότυπο και ιδιότυπο. Απαιτεί προετοιμασία και οργάνωση, που συσπειρώνει τη γειτονιά και οδηγεί σε σχέσεις ζεστές και πολύτιμες, ιδιαίτερα σε εποχές απομόνωσης σαν τη σημερινή. Είναι ανοιχτός σε όλους και στηρίζεται στη συμμετοχή. Δεν προσφέρεται για ψυχρή παρατήρηση. Η ιδιομορφία του και η αίγλη του κορυφώνεται την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς, όταν ανάβουν οι Φανοί στις γειτονιές και τριγύρω τραγουδούν και χορεύουν οι χορευτές. Έτσι δείχνει μια εικόνα που θυμίζει πολύ ανάλογες πολεμικές γιορτές της Αρχαίας ελλάδας και σε τέτοιο σημείο μάλιστα ώστε να ισχυριζόμαστε αδίσταχτα ότι ο σημερινός χορός του Φανού είναι η συνέχεια του Πυρρίχιου χορού των Αρχαίων Ελλήνων.
Ο φανός ανάβει κατά τις 8 το βράδυ της μεγάλης Αποκριάς, κι αμέσως ξεκινάει το τραγούδι και ο χορός γύρω του. 

Πέταγμα χαρταετού (αερόστατου)

Το πέταγμα "αερόστατου" την Καθαρή Δευτέρα στον Πεντάλοφο. Με το τελευταίο πανηγύρι στον Αη Δημήτρη, όπου συγκεντρώνονται όλοι οι εκπρόσωποι και οι πρωταγωνιστές των Φανών και της Παρέλασης με τη συνοδεία χάλκινων κυρίως οργάνων. Εκεί απονέμονται οι έπαινοι και τα βραβεία για τον Καλύτερο Φανό, το πιό καυστικό τραγούδι, το καλύτερο άρμα στην παρέλαση. Εκεί όλοι μαζί δίνουν την υπόσχεση για του χρόνου 

Ο διαγωνισμός χαρταετού την Καθαρή Δευτέρα στην Υψηλή Γέφυρα Σερβίων, με την παραδοσιακή φασολάδα, τα τουρσιά, τις ελιές, τις λαγάνες και το ολοήμερο γλέντι.

Οι Λαζαρίνες

lazarines aianisΟι «Λαζαρίνες» την παραμονή και την ημέρα του Λαζάρου στην κεντρική πλατεία των χωριών του Τσαρτσιαμπά και ειδικά στην Αιανή

Χορός της Ρόκας

Ο «Χορός της Ρόκας» την τρίτη ημέρα του Πάσχα στη Γαλατινή. Από τα γνωστότερα έθιμα της  Γαλατινής και του Πελεκάνου, συμβολίζει τον αποχαιρετισμό των ανδρών που άλλοτε έφευγαν για να δουλέψουν ως χτίστες σε ξένα μακρινά μέρη.  

Οι καβαλάρηδες της Σιάτιστας

kabalarides

Οι «Καβαλάρηδες της Σιάτιστας», που αφού διανυκτερεύσουν την παραμονή του δεκαπενταύγουστου στο μοναστήρι της Παναγίας Μικροκάστρου, έρχονται την ημέρα της Παναγίας στη Σιάτιστα με στολισμένα άλογα και χορεύουν όλη την ημέρα με γνωστούς και φίλους στις πλατείες

 

Κλαδαριές

«Κλαδαριές»: Στις 23 Δεκεμβρίου η Σιάτιστα γιορτάζει τα «Κόλιαντα». Μεγάλες φωτιές ανάβουν σε όλη την πόλη και δημιουργούν ένα μοναδικό θέαμα.

Μπουμπουσάρια

Επίσης, στη Σιάτιστα 5 και 6 Ιανουαρίου και στη Γαλατινή την Πρωτοχρονιά τοπικά καρναβάλια, τα Μπουμπουσάρια, όπου μασκαρεμένοι οι κάτοικοι χορεύουν στα σοκάκια για να καλοδεχτούν το νέο χρόνο και να ξορκίσουν το κακό. Στην Εράτυρα το έθιμο γιορτάζεται με παρέλαση των καρναβαλιστών τη δεύτερη ημέρα του χρόνου.

Μαώμεροι (Μομώγεροι)

Οι «Μαμώεροι» ή «Μομώγεροι» είναι ένα έθιμο βγαλμένο μέσα από την ποντιακή παράδοση και διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια του δωδεκαημέρου, δηλαδή από τη δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων έως τα Φώτα, στα Κομνηνά του Δήμου Βερμίου. Το έθιμο των «Μαμώερων» ή «Μομώγερων» προέρχεται από την περίοδο της τουρκοκρατίας όταν μεταμφιεσμένοι αντάρτες κατέβαιναν στα χωριά με σκοπό τη συλλογή και διάχυση πληροφοριών. Η κορύφωση ήταν ο τελετουργικός χορός των Μομώγερων, η αλληγορία του οποίου ανύψωνε το ηθικό των συμπατριωτών τους αλλά και τους προετοίμαζε για τον ξεσηκωμό χωρίς να το αντιλαμβάνονται οι Τούρκοι, που επίσης συμμετείχαν στα δρώμενα χωρίς να καταλαβαίνουν τι γινόταν.

Γιορτή του βουνού

Η  Γιορτή Βουνού είναι μια εναλλακτική εκδήλωση του Πολυκάστανου, απλή και αληθινή και εκεί είναι που στηρίζει όλη την ομορφιά της. Για δύο ημέρες στις αρχές του Αυγούστου όλοι σχεδόν οι κάτοικοι του χωριού ανεβαίνουν στο οροπέδιο του Παλιοκριμηνίου, κατασκηνώνουν εκεί, κάνουν πεζοπορία, κερνούν ντόπια κρεατικά και γίδα βραστή, μαζεύουν τσάι και δροσίζονται σε κρυστάλλινες πηγές. 

Παρχάρια

Τα «Παρχάρια» (ποντιακό γλέντι με παραδοσιακά εδέσματα, κρασί και χορό), στο Δημοτικό Διαμέρισμα Κομνηνών του Δήμου Βερμίου την τελευταία Κυριακή του Ιουλίου και στον Άγιο Δημήτριο, στο Δημοτικό Διαμέρισμα Ελλησπόντου του Αγίου Πνεύματος. Οι ρίζες του εθίμου "Παρχάρια" χάνονται μέσα στη μακρόχρονη ποντιακή παράδοση. Είναι ο εορτασμός που γίνεται για την υποδοχή των βοσκών από τα ορεινά βοσκοτόπια όπου έμεναν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η υποδοχή αυτή γίνεται από τις συζύγους τους, τις "Παρχαρομάνες" στον ορεινό οικισμό "Παρχάρια", σε υψόμετρο 1100 μέτρων, σε καταπράσινα λιβάδια μέσα σε δάση πεύκου. Από την τοποθεσία αυτή υπάρχει δρόμος που οδηγεί στο χιονοδρομικό κέντρο Σέλι Βεροίας.

Νιαήμερος (παζάρια)

 Νιαήμερος Κοζάνης, τα εμπορικά πανηγύρια (παζάρια) της Αγίας Μαρίνας στο Τσοτύλι, στις 17 Ιουλίου και του Νιάημερου από τα Σέρβια συνεχίζει στην Κοζάνη, την πρώτη Τρίτη του Οκτωβρίου και καταλήγει στην Πτολεμαΐδα, προς τα μέσα Οκτωβρίου. Η ιστορική αξία της εμποροπανήγυρης χρονολογείται από την εποχή της Τουρκοκρατίας, ήταν συνέχεια των εμποροπανηγύρεων της Λάρισας, του Τιρνάβου, της Ελασσόνας και των Σερβίων. Μετά την Κοζάνη οι εμποροπανηγύρεις συνεχιζόταν στην Πτολεμαΐδα, το Αμύνταιο. η μορφή της οποίας είχε σχεδόν την υποδοχή του χειμώνα, μιας και όπως γνωρίζουμε η περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας «είχε» τουλάχιστον σφοδρούς χειμώνες. Δεν υπάρχει ακριβής προσδιορισμός για τη χρονολογική έναρξη της εμποροπανήγυρης, κάποιες έγγραφες πληροφορίες την τοποθετούν γύρω στα τέλη του 17ου αιώνα – αρχές 18ου.

Εκδηλώσεις μνήμης

Γιορτή του Δράκου στον Πελεκάνο τέλη Ιουλίου. Πρόκειται για την αναπαράσταση του θερισμού, όπως αναφέρεται  σ΄  έναν τοπικό  μύθο.

Το «Εν Χωναίς Θαύμα του Αρχαγγέλου Μιχαήλ», μια σπάνια γιορτή της Ορθοδοξίας, αναβιώνει κάθε χρόνο στις 6 Σεπτεμβρίου, στο Ναό των Ταξιαρχών, στην Περιστέρα.

Ο Τρανός Χορός του Δεκαπενταύγουστου στα Νάματα: ένα τελετουργικό που συμπυκνώνει τις μνήμες του τόπου και τις δοξασίες της βλάχικης φυλής.

Ο Μεγάλος Χορός και το αντάμωμα των απανταχού Βυθινών στις 13 Αυγούστου, στην κεντρική πλατεία (Μάρμαρος) του Βυθού. Στις 21 Νοεμβρίου, γιορτάζει η κεντρική εκκλησία, τα Εισόδια της Θεοτόκου. Την ημέρα αυτή οι ντόπιοι φτιάχνουν το Πατσοτό- συνταγή με ποταμίσιο ψάρι.

«Αποκαθήλωσης του Εσταυρωμένου» σε παρακείμενο λόφο του χωριού Δρυόβουνου του Δήμου Βοϊου, γίνεται κάθε χρόνο τη Μεγάλη Παρασκευή. 

Απελευθέρωση  της Σιάτιστας την 4η Νοεμβρίου.

Εκδηλώσεις στη μνήμη των Ποντίων (19η Μαϊου) από την Εύξεινο Λέσχη Ποντίων Βοίου και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Μολόχας- και διήμερο Χορευτικό Φεστιβάλ στα τέλη Ιουλίου

Ετήσιο Μνημόσυνο υπέρ των πεσόντων Μακεδονομάχων στη μάχη της Οσνίτσανης κατά τη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα  Μάιο στη Δαμασκηνιά.

Στη Νεάπολη κάθε καλοκαίρι γιορτάζουν τον τριήμερο του Αγίου Πνεύματος, αλλά και τον  «Πολιτιστικό Αύγουστο», με πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων.

Λαϊκό Πανηγύρι στην Ι. Μ. Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, στο Δρυόβουνο, στις 5 και 6 Αυγούστου. Τις ίδιες μέρες σφύζει από κόσμο και η Αγία Σωτήρα.

Ο Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στην Τραπεζίτσα, γιορτάζει κάθε χρόνο στις 21 Μαίου- για τις εκδηλώσεις φροντίζει ο Πολιτιστικός Σύλλογος.

Η Μόρφη γιορτάζει στις 15 Αυγούστου, μ’ ένα πανηγυρικό γλέντι. 

end faq