Φλώρινα

Ιστορία Περιφερειακής Ενότητας - Φλώρινα

Η Φλώρινα εμφανίζεται στις πηγές από το 14° αι. με το όνομα Χλερηνά. Είναι γνωστό πως η ονομασία της έχει συσχετισθεί με την πλούσια βλάστηση της περιοχής της τόσο στο παρόν, όσο και στο παρελθόν. Έτσι, είναι εύλογο να αποκτήσει ένα όνομα σχετικό με τη Flora, τη θεά της βλάστησης των αρχαίων Ρωμαίων, που σήμερα μεταφράζεται σε χλωρίδα. Ιδιαίτερη ανάπτυξη γνώρισε από το 18° αι. και μετά, λόγω της άνθησης του εμπορίου, της βιοτεχνίας και της αργυροχοϊας. Διατηρεί σημαντικό τμήμα του παλαιού αστικού πυρήνα εκατέρωθεν της κοίτης του ποταμού Σακουλέβα ο οποίος μέχρι τα μέσα του 19°" αι. αποτελούσε το βασικό άξονα της πολεοδομικής οργάνωσης της και το κυρίαρχο στοιχείο στις περιγραφές των περιηγητών. Σήμερα ο Σακουλέβας με τα γραφικά σπίτια στις όχθες του, τις γέφυρες τις πάπιες που φιλοξενεί στην κοίτη του, έγινε σημείο αναφοράς και για το γνωστό σκηνοθέτη Θόδωρο Αγγελόπουλο, ο οποίος διάλεξε την περιοχή για το γύρισμα ταινιών του.

Στη Φλώρινα κυριαρχούν τα ξύλινα σπίτια βαλκανικού τύπου με διακοσμητικά στοιχεία σης εξωτερικές όψεις επηρεασμένο από τον αθηναϊκό κλασικισμό. Ωστόσο, από τα τέλη του 19ου αι. παρατηρείται μια τάση ανανέωσης που εκδηλώνεται με την αναζήτηση αυθεντικών προτύπων του εκλεκτικισμού και της αναγέννησης Στο Αρχαιολογικό μουσείο της πόλης δίπλα στο σιδηροδρομικό σταθμό, φιλοξενούνται ευρήματα ανασκαφών και αντικείμενα παραδόσεων, που προέρχονται από αρχαιολογικούς χώρους της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας και καλύπτουν μια μακριά χρονική περίοδο, από τους νεολιθικούς έως και τους βυζαντινούς χρόνους Στο μουσείο ο επισκέπτης μπορεί να πάρει πολύτιμες πληροφορίες για την ιδιωτική και δημόσια ζωή δύο σπουδαίων πόλεων, της ελληνιστικής πόλης των Πετρών και της ελληνιστικής πόλης της Φλώρινας καθώς επίσης στοιχεία για τη θρησκεία και τις παραγωγικές δραστηριότητες των κατοίκων τους.

Η Φλώρινα είναι, επίσης γνωστή για τους πολλούς καλλιτέχνες της κυρίως ζωγράφους και γλύπτες .Στην πόλη υπάρχει το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης με σημαντική συλλογή έργων ζωγραφικής γλυπτικής χαρακτικής και καλλιτεχνικής φωτογραφίας καθώς και πινακοθήκη, στην περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού, όπου λειτουργεί μόνιμη έκθεση με έργα που εκφράζουν τη σπουδαία καλλιτεχνική δράση της περιοχής.

Ο σημαντικός αρχαιολογικός χώρος της ελληνιστικής πόλης βρίσκεται κοντά στη σημερινή πόλη και είναι επισκέψιμος. Απλώνεται στα άνδηρα της βόρειας πλαγιάς ενός πυκνοφυτεμένου λόφου, που είναι γνωστός ως λόφος του Αγίου Παντελεήμονα από το ομώνυμο εκκλησάκι που υπάρχει στην περιοχή. Εκεί ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να περπατήσει στους στενούς δρόμους και να ενημερωθεί για την πολεοδομική οργάνωση και τον τρόπο κατασκευής των σπιτιών των κατοίκων της μακεδονικής αυτής πόλης που χρονολογείται στον 4° αι. π.Χ., στην εποχή του Φιλίππου Β'. Από τα ευρήματα του χώρου προκύπτει ότι οι κάτοικοι της πόλης ασχολούνταν με την αγγειοπλαστική, την υφαντουργία, τη γεωργία και την επεξεργασία μεταλλευμάτων. Λίγο χαμηλότερα βρίσκεται το πρώην ξενοδοχείο ΞΕΝΙΑ όπου παλαιότερα είχε ανασκαφεί τμήμα της ελληνιστικής πόλης.

Αρχαιότητα

Λυγκηστίς ή Λύγκος είναι η πανάρχαια ονομασία της περιοχής της Φλώρινας. Αρχαιότερες πόλεις ήταν η Ηράκλεια, (στην περιοχή Φλώρινας), η Κέλλα (σημερινή Κέλλη) και η Βεύη. Η Λυγκηστίς ήταν αυτόνομο Κράτος με δυναστικό οίκο συγγενή προς τους Βακχιάδες της Κορίνθου, ώσπου την υπέταξε ο Φίλιππος ο Β’, πατέρας του Μεγ. Αλεξάνδρου, και την προσάρτησε στο βασίλειο της Μακεδονίας («των γαρ Μακεδόνων εισίν και Λυγκησταί» Θουκ. Β, 99).

Πριν την κάθοδο των Δωριέων, οι Βρύγες κατοικούσαν στις Πρέσπες. Ο Βρομερός, πατέρας του Αρραβαίου και γιος του μυθικού Αερόπου, ήταν ο ιδρυτής της λυγκηστικής δυναστείας. Κόρη του Αρραβαίου ήταν η Ευρυδίκη, η οποία «Φιλίππου μήτης ην» (Στραβ. VII, 326) και επομένως γιαγιά του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

391 π.Χ. ο λυγκηστής βασιλιάς Αργαίος εκθρονίζει τον βασιλιά Αμύντα Γ’ και παίρνει το θρόνο όλης της Μακεδονίας για λίγα χρόνια.

352 π.Χ. Ο Φίλιππος ο Β’ χτίζει την Ηράκλεια.

336 π.Χ. Οι λυγκηστές  πρίγκηπες Αρράβαιος και Ηρομένης συμμετέχουν στη δολοφονία του Φιλίππου του Β’. Ο Μεγ. Αλέξανδρος τους θανατώνει ως διεκδικητές του Μακεδονικού θρόνου.

334 π.Χ. ο λυγκηστής στρατηγός Αμύντας διακρίνεται στη μάχη του Γρανικού. Ο Μ. Αλέξανδρος του απονέμει το βασίλειο της Βακτριανής (άλλοι λυγκηστές αξιωματούχοι της ίδιας εποχής: Λεοννάτος, Πελαγών, Αέροπος, Κρατερός).

148 π.Χ. η Μακεδονία γίνεται provinciaromana (Ρωμαϊκή Επαρχία) και η περιοχή της Φλώρινας υπάγεται στην 4η Τοπαρχία της «Άνω Μακεδονίας».

48 π.Χ. η Ηράκλεια πυρπολείται στη διάρκεια του ρωμαϊκού εμφυλίου πολέμου.

Βυζαντινή εποχή

Στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού του Α’, η Λυγκηστίς υπάγεται στην 7η επαρχία του «Ιλλυρικού» και αναφέρεται ως «Ηράκλεια Λάκκου». Οι επισκοπές Μογλενών (Φλώρινας) και Πρεσπών υπάγονται (535 μ.Χ.) στην Αρχιεπισκοπή της Αχρίδας.

Στην Ε’ Οικουμενική Σύνοδο υπογράφει και ο επίσκοπος «Ηρακλείας Πελαγονίας» (553 μ.Χ.)

715-730 μ.Χ. Σύμφωνα με την παράδοση, ο έκπτωτος Πατριάρχης της Κων/πολης Γερμανός ζει και πεθαίνει στον ομώνυμο του σήμερα Δήμο Πρεσπών, Άγιος Γερμάνος.

799 μ.Χ. χτίζεται ο Άγ. Νικόλαος στο Πλατύ Πρεσπών

10ος αι. μ.Χ. Σφοδρές συγκρούσεις των βυζαντινών με τους βουλγάρους στην περιοχή Φλώρινας και Πρεσπών. Ο βούλγαρος Τσάρος Σαμουήλ μεταφέρει το λείψανο του επισκόπου Λάρισας Αχιλλείου στην ομώνυμη νησίδα της μικρής Πρέσπας.

1017 μ.Χ. Μάχη του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου με τον Βούλγαρο Τσάρο Σαμουήλ τον νεότερο στην περιοχή της σημερινής Κοινότητας Σκοπού.

1096 μ.Χ. Οι νορμανδοί του Βοημούνδου κυριεύουν την Φλώρινα και τις Πρέσπες.

12ος αι. μ.Χ. Τάγμα «μογλενιτών» στο στρατό του αυτοκράτορα Αλεξίου Κομνηνού.

13ος αι. μ.Χ. Η Φλώρινα υπάγεται στο Δεσποτάτο της Ηπείρου.

Μάχη (1259 μ.Χ.) των βυζαντινών με τους φράγκους στην περιοχή «Βορίλα Λόγγου» (όπου τα σημερινά χωριά Τριπόταμος – Παπαγιάννης – Ιτιά – Μαρίνα).

14ος αι. μ.Χ. Οι εξισλαμισμένοι αλβανόφωνοι της Ιλλυρίας μαρτυρούν την ονομασία «Χλέρινα, Φιλουρίνα».Ο ιστοριογράφος Καντακουζηνός μαρτυρεί «Φλερηνόν ή Χλερηνόν».

Ο σουλτάνος Μουράτ Α’, κυριεύει την περιοχή της Φλώρινας.

Τουρκοκρατία

1591. Ο γραμματέας της Ενετικής Δημοκρατίας  G. CAVAZZA, ερχόμενος από την Αχρίδα, περνά από το Fluri-belli(Φλώρινα).

1700. Στην περιοχή δρα ο αρματολός Τσολάκης με στρατιωτικό σώμα Χριστιανών.

1750. Εμφανίζεται σε εκκλησιαστικά έγγραφα η ονομασία «Χλερηνός» ή «Φιλορίνα»

1822. Μικρά ένοπλα σώματα δρουν στην περιοχή του Καϊμακ Τσαλάν και του Οστρόβου.

1835. Ανεγείρεται ο ναός του Αγ. Γεωργίου στην πόλη της Φλώρινας.

1865. «Νέα Φιλική Εταιρία» ιδρύεται στη Φλώρινα.

1881. Ο Καπετάν Ναούμης απάγει τον Καϊμακάμη της Φλώρινας.

1897. Ο Καπετάν Κώττας συγκροτεί αντάρτικο σώμα.

1904. Άφιξη του Π. Μελά στην περιοχή Φλώρινας-Καστοριάς και έναρξη του ένοπλου Μακεδονικού αγώνα.

1908. Ιδρύεται η «Ελληνική Λέσχη Φλώρινας», η «Αδελφότης Κυριών», το διτάξιο Σχολαρχείον Φλωρίνης» και ο μουσικός «Ορφεύς». Πριν από την απελευθέρωση λειτουργούν σ’ όλη την περιοχή Φλώρινας ελληνικά σχολεία.

7 Νοεμ. 1912. Απελευθέρωση της Φλώρινας από τους Τούρκους.

1944. (1 Νοεμ.) Ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει τη Φλώρινα.

Μετά την Τουρκοκρατία

1913. Η Φλώρινα πρωτεύουσα του ομώνυμου Νομού. Επανιδρύεται ο ¨Μουσικός Σύλλογος Ορφεύς» και ιδρύονται «Αρρεναγωγείον», «Παρθεναγωγείον» και «Νηπιαγωγείον».

1914. Η πρώτη φλωρινιώτικη εφημερίδα «ΝΕΑ ΦΛΩΡΙΝΑ», εκδότης ο Δ. Τσώγκος.

1922-1930. Ιδρύθηκαν: «Σύλλογος Φιλελευθέρων», «Σύλλογος Μοναστηριωτών και πέριξ η ΕΛΠΙΣ». «Θρακικός Σύλλογος», «Μικρασιατικός Σύλλογος Φλωρίνης και πέριξ», «Ένωσις Μοναστηριωτών», «Ένωσις προσφύγων Βορειοηπειρωτών Φλωρίνης», «Γεωπονικός Σταθμός», «Εσπεραντικός Σύλλογος Φλωρίνης».

1931-32. «Πρώτη Χορωδία Φλωρίνης», «Τεκτονικός Όμιλος»

1938. Ίδρυση του ΕΒΕ της Φλώρινας.

1940. Η Καστοριά αποσχίζεται από το Νομό Φλώρινας και γίνεται χωριστός Νομός.

1941.(10 Απριλίου) Αρχίζει η Γερμανική κατοχή. Στις 10 Ιουνίου ιδρύεται ο «Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος Φλωρίνης» Ο «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ». Στις 5 Νοεμ. Ιδρύεται η Παιδαγωγική Ακαδημία.

1942. Κυκλοφορεί η εφημ. «ΑΓΩΝΑΣ» της Ν.Ε. Φλώρινας του Κ.Κ.Ε.

1943. Τετρακόσιοι και πλέον ισραηλίτες της Φλώρινας μεταφέρονται στην Πολωνία, επέζησαν 64. Δύο πατριώτες τουφεκίζονται για αντίποινα της δράσης του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ.

1944. Οι αντάρτες σκοτώνουν 7 γερμανούς σε σύγκρουση στο Κλειδί 21 πατριώτες τουφεκίζονται για αντίποινα. Αγγλικά αεροπλάνα βομβαρδίζουν την πόλη της Φλώρινας, 48 νεκροί.

1944. (1η Νοεμ.) Ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει τη Φλώρινα.

1947-49. Εμφύλιος Πόλεμος. Η «Μάχη της Φλωρίνης» στις 12-02-49.

1960. Με τη συμφωνία Αβέρωφ – Πόποβιτς γίνεται ελεύθερη επικοινωνία Μοναστηριωτών με συνοριακά δελτία (1960-62).

1961. Γίνονται τα αποκαλυπτήρια του αδριάντα του Μακεδονομάχου καπετάν Κώττα.

1974.Οι Πρέσπες ανακηρύσσονται με Προεδρικό Διάταγμα «Εθνικός Δρυμός».

end faq