Κοζάνη

Οικονομία Κοζάνης

Η περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης, μια κατ' εξοχήν ορεινή περιοχή για τα δεδομένα της Ελλάδος, κατά τη διάρκεια του μεσοπολέμου και μέχρι τη δεκαετία του '70, συγκαταλεγόταν στους φτωχότερους της χώρας και ο πληθυσμός ασχολείτο κυρίως με τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την απομόνωση της περιοχής -αφού η Π.Ε. βρισκόταν έξω από τα κεντρικά οδικά δίκτυα και άξονες της χώρας- είχε ως αποτέλεσμα την περιορισμένη αναπτυξή του. 

Δύο γεγονότα έμελλε να παίξουν καθοριστικό ρόλο στην μετέπειτα αναπτυξιακή πορεία της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης. Το ένα ήταν η εκμετάλλευση των λιγνιτοφόρων κοιτασμάτων που υπάρχουν στο υπέδαφος της Κοζάνης και το άλλο, η διάνοιξη της Νέας Εγνατίας, της οποίας τη συμβολή στην ανάπτυξη του τόπου δεν έχουμε προλάβει ακόμη να μετρήσουμε.

Sisani KamposΗ έκταση που καταλαμβάνει η Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης είναι ορεινή (οροπέδιο) και με εξαίρεση τις αρδευόμενες εκτάσεις που - δεν είναι πολλές - οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις είναι μετρημένες. Σε αυτές καλλιεργούνται κυρίως σιτηρά, καπνά και όσπρια υψηλής ποιότητας (Σισάνι). Σε ορισμένες περιοχές ευδοκιμεί η πατάτα (π.χ.Πολύμυλος του δήμου Ελλησπόντου), όπως και τα δενδροκομικά, με παραγωγή μήλων και ροδάκινων καλής ποιότητας (Βελβεντός, Σέρβια κλπ). 

Αν βρεθείτε στις αγορές της περιοχής, μην παραλείψετε να προμηθευτείτε βότανα που συλλέγουν οι χωρικοί από το Βούρινο και το Σινιάτσικο, και ιδιαίτερα τσάι του βουνού και φλαμούρι, που είναι άριστης ποιότητας.

Η αμπελοκαλλιέργεια, είναι επίσης ένας τομέας γεωργικής παραγωγής που έχει σημαδέψει την ιστορία της περιοχής. Παρότι υπάρχει εκτεταμένη αμπελοκαλλιέργεια στην Π.Ε. Κοζάνης, κυρίως λόγω των κλιματολογικών συνθηκών, σε περιοχές γύρω από την Κοζάνη, στα Σέρβια, το Βελβεντό και τη Σιάτιστα καλλιεργούνται αρκετές εκτάσεις και παράγεται κρασί και τσίπουρο για τοπική κυρίως κατανάλωση.

5. PieriaΠέρα από την αγροτική παραγωγή, πηγή ζωής για την περιοχή υπήρξε διαχρονικά και η κτηνοτροφία. Τα απέραντα βουνά και λιβάδια που καταλαμβάνουν τη μεγαλύτερη έκταση της Περιφερειακής Ενότητας, φιλοξένησαν επί αιώνες βουκολικούς πληθυσμούς, ενώ δεν πρέπει διαφεύγει της προσοχής μας ότι και η ίδια η πόλη της Κοζάνής κτίσθηκε από οικογένειες κτηνοτροφών. Και στις μέρες μας η κτηνοτροφία συνεχίζει να αποτελεί σημαντικό παραγωγικό τομέα της Π.Ε. . Τα κτηνοτροφικά προϊόντα που παράγονται, είναι υψηλής ποιότητας.

Όσον αφορά το βιομηχανικό και βιοτεχνικό τομέα, τις τελευταίες δεκαετίες υπάρχει κινητικότητα. Βρίσκονται σε εξέλιξη αναπτυξιακά προγράμματα, που αναμένεται να ενισχύσουν την παραγωγη και την απασχόληση, πέρα από την εκμετάλλευση των λιγνιτοφόρων κοιτασμάτων και τη λειτουργία των εργοστασίων της ΔΕΗ.Ήδη στην Περιφερειακή Ενότητα λειτουργούν αρκετές βιομηχανικές και βιοτεχνικές μονάδες, ενώ στο στάδιο της ολοκλήρωσης βρίσκεται η Βιομηχανική Περιοχή Κοζάνης (στο χωριό Κοίλα), που χρηματοδοτείται από το Γ' ΚΠΣ. Στο στάδιο της ολοκλήρωσης βρίσκεται επίσης το Βιοτεχνικό Πάρκο Ξύλου Κοζάνης, που αναμένεται να τονώσει τον τομέα της επεξεργασίας ξύλου και της επιπλοποιίας.

Μια άλλη πολύ φιλόδοξη αναπτυξιακή πρωτοβουλία, αποτελεί το Κέντρο Διαβαλκανικής Συνεργασίας, που ιδρύθηκε με σκοπό τη συνεργασία των χωρών της ΝΑ Ευρώπης στον τομέα της ανάπτυξης, ενώ το Εκθεσιακό Κέντρο Δυτικής Μακεδονίας, που λειτουργεί στα Κοίλα, σε ιδιόκτητο χώρο 20.000 τ.μ. του Εμποροβιοτεχνικού Επιμελητηρίου Κοζάνης, κάθε φθινόπωρο φιλοξενεί την Εμποροβιοτεχνική και Γεωργική Έκθεση Δυτικής Μακεδονίας, μια εβδομάδα μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης.

Στην Κοζάνη έχει ιδρυθεί και λειτουργεί η Συνεταιριστική Τράπεζά Κοζάνης, που θεωρείται επίσης ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη. Εκτός πρωτεύουσας της Περιφερειακής Ενότητας, έχει ιδρυθεί και λειτουργεί το Βιοτεχνικό Πάρκο Σιάτιστας, για την ανάπτυξη και προώθηση της γούνας.

Νέα Εγνατία

Εικόνα13Ενώ η παλιά Εγνατία περνούσε από τη βόρεια πλευρά της Περιφερειακής Ενότητας και διέγραφε σχετικά μικρή διαδρομή στο έδαφος του, η νέα Εγνατία Οδός, ακολουθεί διαφορετική χάραξη, διασχίζει απ' άκρου εις άκρον την Π.Ε. Κοζάνης.Η Εγνατία Οδός ερχόμενη από τα Γρεβενά εισέρχεται στην Π.Ε. Κοζάνης από το ύψος της Σιάτιστας και αφού περάσει δίπλα από την πόλη της Κοζάνης φθάνει στον Πολύμυλο, για να διαπεράσει το Βέρμιο και να φθάσει στην Ημαθία.

Η νέα χάραξη της Εγνατίας, φέρνει την Κοζάνη στο επίκεντρο της ελληνικής χερσονήσου και από μια απομονωμένη περιοχή που θεωρούνταν επί δεκαετίες την καθιστά συγκοινωνιακό κόμβο, με διευθύνσεις προς τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα και οδικές συνδέσεις με όλη την Ελλάδα. Χωρίς αμφιβολία, η κατασκευή και η λειτουργία της νέας Εγνατίας Οδού, πρέπει να θεωρείται η σοβαρότερη -θετική- αναπτυξιακή παρέμβαση στην περιοχή, ενώ πέρα από την αναπτυξιακή διάσταση, δεν πρέπει να παραγνωρισθεί και η συμβολή στην ανάδειξη της ιστορίας του τόπου.Εικόνα15

Στη φάση της διάνοιξης της νέας Εγνατίας ανακαλύφθηκαν αξιόλογα προϊστορικά και ιστορικά ευρήματα στην Ξυρολίμνη, την Κοιλάδα και τον Πολύμυλο, που αρχίζουν απο το 5.000 και φθάνουν μέχρι το 2° αιώνα π.Χ. Κοντά στο χωριό ( Πολύμυλος του δήμου Ελλησπόντου, ήρθε στο φώσ πλήρης οικισμός της ελληνιστικής περιόδου, ο οποίος δίνει στην επιστήμη αρκετά στοιχεία για τον πολιτισμό και την οργάνωση της ζωής στην περιοχή την εποχή εκείνη. Στον αποκαλυφθέντα οικισμό, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην Εγνατία, υπάρχουν σκέψεις και σχέδια για τη δημιουργία οδομουσείου, που θα προσδώσει κάλλος και αξία στην περιοχή.

Κοζάνη, το Ρουρ της Ελλαδος

Ρουρ της Ελλάδος έχουν χαρακτηρίσει την Κοζάνη, για τα πλούσια λιγνιτοφόρα κοιτάσματα που έχουν ανακαλυφθεί στο υπέδαφος της περιοχής, όπου εκτεινόταν άλλοτε η αποξηραμένη Κίτρινη Λίμνη ή Σαρί Γκιόλ. eikona16Με την εξόρυξη του λιγνίτη που γίνεται από διάφορα πεδία, λειτουργούν οι ατμοηλεκτρικοί σταθμοί (ΑΗΣ) Πτολεμαΐδας, Καρδιάς και Αγίου Δημητρίου οι οποίοι παράγουν πάνω από το μισό της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, ενώ δεν πρέπει να παραβλέπεται και η παραγωγή ρεύματος από μία άλλη πηγή ενέργειας, το φράγμα του Πολυφύτου, που συγκεντρώνει τα νερά του Αλιάκμονα.

Η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων δεν είναι χωρίς τίμημα για την τοπική κοινωνία, αφού από αυτήν επηρεάζεται συνολικά η κοινωνική κατάσταση στην Π.Ε. Κοζάνης. ASD12Από τη μια πλευρά η ΔΕΗ παρέχει απασχόληση σε ένα μεγάλο αριθμό εργαζομένων από χωριά και πόλεις της Π.Ε. Κοζάνης, ενώ ο συνδικαλισμός που έχει αναπτυχθεί σημαντικά, έχει επηρεάσει θετικά στο σύνολό τους τις κοινωνικές δράσεις, ιδιαίτερα στην πόλη της Πτολεμαϊδας. Από την άλλη πλευρά οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, απο τις εκσκαφές τεράστιων εκτάσεων και από τη λειτουργία του ΑΗΣ, η μετεγκατάσταση ολόκληρων χωριών για την εκμετάλλευση των λιγνιτοφόρων κοιτασμάτων και η αποκοπή των κατοίκων από τις παραδοσιακές καλλιέργειες, δημιργούν σοβαρά κοινωνικά προβλήματα στις τοπικές κοινωνίες.

Δεν θα ήταν δε υπερβολή να αναφερθεί ότι όλη η Ελλάδα χρώστάει παρα πολλά στην Κοζάνη, αφού η παραγόμενη ενέργεια εξοικονομέι πολλά δισεκατομμύρια δολάρια για την εθνική οικονομία.

Κρόκος

Ένα μοναδικό προϊόν, που καλλιεργείται και παράγεται επί αιώνες εδώ και θα μπορούσαμε να πούμε ότι 'δίνει χρώμα' στην περιοχή,είναι το βολβόριζο φυτό κρόκος. O κρόκος δίνει το όνομά του σε ένα από τα χωριά όπου καλλιεργείται και έχει καταστήσει την Κοζάνη γνωστή στα πέρατα του κόσμου, μια που το φυτό ευδοκι και καλλιεργείται σε ελάχιστες περιοχές της γης.

Εικόνα5Η περιοχή της Κοζάνης και συγκεκριμένα τα χωριά Κρόκος και Καρυδίτσα, είναι οι μοναδικοί συστηματικοί καλλιεργητές του κρόκου στην Ελλάδα και από τους ελάχιστους στην Ευρώπη (καλλιεργείται επίσης σε Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία).

Η καλλιέργεια του κρόκου, που είναι μια πολύ λεπτή, τελετουργική θα λέγαμε διαδικασία, έχει σημαδέψει τη ζωή της περιοχής και εκτός από τη μαγειρική και τη ζαχαροπλαστική, το ευγενές αυτό άνθος έχει δώσει το χρώμα του και στα χωριά που τον καλλιεργούν. Η περίοδος ανθοφορίας και συγκομιδής του κρόκου διαρκεί λίγες μέρες, από τα μέσα Οκτωβρίου μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου. Από το 1971 ιδρύθηκε και λειτουργεί ο Αναγκαστικός Συνεταιρισμός Κροκοπαραγωγών Κοζάνης, ο οποίος όπως δηλώνει και το όνομά του έχει το αποκλειστικό δικαίωμα συλλογής, συσκευασίας και διακίνησης του κρόκου.

Ο κρόκος της Κοζάνης θεωρείται ο καλύτερος τους κόσμου. Για να απολαύσετε τις γαστριμαργικές και...αφροδισιακές του ιδιότητες, δεν έχετε παρά να μελετήσετε έναν τσελεμεντέ. Αν βρείτε τη συνταγή, αναζητήστε τον και θα τον βρείτε στα καλά καταστήματα τροφίμων.

end faq