Φλώρινα

Εκκλησίες-Μοναστήρια

Η Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου

Βρίσκεται στη βορειοανατολική πλευρά του ομώνυμου νησιού της λίμνης Μικρή Πρέσπα. Ο ναός ιδρύθηκε απ' τον τσάρο των Βουλγάρων Σαμουήλ το 983 ή 986μ.Χ., ο οποίος μετά τη νίκη του κατά των βυζαντινών και την κατάληψη της Λάρισας, μεταφέρει από κει τα λείψανα του Αγίου Αχιλλείου στην Πρέσπα. Παρά τις αλλεπάλληλες καταστροφές και λεηλασίες του ναού οι κάτοικοι της περιοχής τον ανακατασκευάζουν και συνεχίζουν να τον χρησιμοποιούν ως το βασικό λατρευτικό κέντρο μέχρι τα μέσα του 15ου αιώνα.

Ο ναός ανήκει στον τύπο της ξυλόστεγης βασιλικής με τρία κλίτη, τα οποία χωρίζονται από δύο πεσσοστοιχίες, που η κάθεμια τους αριθμεί επτά πεσσούς. Ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό στοιχείο αποτελούν οι βαθμίδες που χρησιμοποιούσαν στις επίσημες τελετές οι ανώτατοι αρχιερείς, πάνω απ' το οποίο σώζονται και δείγματα απ'τις παλιότερες τοιχογραφίες του ναού, που απεικονίζουν με κόκκινο χρώμα δεκαοχτώ αψίδες, στις οποίες αναγράφονται οι έδρες των επισκόπων που υπάγονταν στην Αρχιεπισκοπή Αχρίδος. Επίσης, απ'τα υπόλοιπα στρώματα τοιχογράφησης έχουν σωθεί μορφές στρατιωτικών Αγίων, της Παναγίας και ενός αγγέλου,τα οποία χρονολογούνται στον 11ο και 12ο αιώνα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι τάφοι σημαντικών προσώπων που υπάρχουν στο νότιο κλίτος του ναού.Στη νότια κεραία του διακονικού υπάρχει τάφος που καλύπτεται από μια ανάγλυφη ασβεστολιθική πλάκα,στον οποίο σύμφωνα με την παράδοση φυλλασόταν το λείψανο του Αγίου Αχιλλείου. Από τους υπόλοιπους τέσσερις τάφους του νότιου κλίτους ξεχωρίζει αυτός μέσα στον οποίο βρέθηκε ένα μεταξωτό χρυσοϋφαντο κομμάτι υφάσματος, με απεικονίσης αετών μέσα σε κύκλους διακοσμημένους με φυτικά μοτίβα.

Ναός Αγίου Δημητρίου

Ο ναός του Αγίου Δημητρίου στα νότια - δυτικά της Βασιλικής του Αγίου Αχίλλειου, ο οποίος χρονολογείται στον 14ο αιώνα. Προχωρώντας νότια από τη βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, ανεβαίνουμε το μικρό λόγο και κάπου εκεί στη νότια πλευρά του λόφου, βρίσκεται ο μισογκρεμισμένος ναός του Αγίου Δημητρίου. Σήμερα σώζεται ένα μέρος της κόγχης και του νότιου τοίχου. Ο ναός είναι μικρών διαστάσεων. Ένας πεσσότοιχος δημιουργεί ένα μικρό διαμέρισμα στη νότια πλευρά του ναού, μπροστά στο Ιερό Βήμα. Ένα ανάλογο διαμέρισμα πρέπει να υπήρχε στη βόρεια πλευρά. Η τοιχοποιία του είναι από ντόπια πέτρα και κονίαμα, το οποίο διαβρώνεται συνέχεια από τις σκληρές καιρικές συνθήκες.Οι τοιχογραφίες χρονολογούνται στο 14ο αιώνα.Έχει μεγάλης αισθητικής αξίας ξυλόγλυπτο τέμπλο, έργο Ηπειρωτών ταλιαδούρων του 1864, δεσποτικό θρόνο, άμβωνα και προσκυνητάρια.Αξιοσημείοτο αξιοθέατο είναι επίσης και το καμπαναριό του ναού.

Ο μονόχωρος ξυλόστεγος ναός του Αγίου Γεωργίου, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα ως κοιμητηριακός ναός των κατοίκων του νησιού, διασώζει τοιχογραφίες του 15ου αιώνα. - See more at: http://www.florina.gr/el/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82/%CE%9C%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CE%B1#sthash.flljf6Kc.dpuf

Ναός Αγίου Γεωργίου

Στο νησί της Μικρής Πρέσπας Αγ.Αχίλειος διασώζεται επίσης ο μονόχωρος ξυλόστεγος ναός του Αγίου Γεωργίου, που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα ως κοιμητηριακός ναός των κατοίκων του νησιού και διασώζει τοιχογραφίες του 15ου αιώνα.

 

 

Ναός Αγίου Γερμανού

Ο ναός του Αγίου Γερμανού, στην ομώνυμη κοινότητα, είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γερμανό, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως που, κατά την τοπική παράδοση, πέθανε στην περιοχή και τάφηκε στο ναό. Είναι εγγεγραμένος σταυροειδής ναός με τρούλο, που ανιδρύθηκε λίγα χρόνια πριν το 1006. Διασώζει τμήματα τοιχογραφιών που χρονολογούνται στον 11ο και 12ο αιώνα, ενώ το σύνολο του σημερινού ορατού διακόσμου χρονολογείται στο 1743. - See more at: http://www.florina.gr/el/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82/%CE%9C%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CE%B1#sthash.flljf6Kc.dpuf

Ο ναός του Αγίου Γερμανού, στο ομώνυμο χωριό είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γερμανό, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως που, κατά την τοπική παράδοση, 220px-Agios-Germanos-church-Germanπέθανε στην περιοχή και τάφηκε στο ναό. Είναι εγγεγραμένος σταυροειδής ναός με τρούλο, που ανιδρύθηκε λίγα χρόνια πριν το 1006. Διασώζει τμήματα τοιχογραφιών που χρονολογούνται στον 11ο και 12ο αιώνα, ενώ το σύνολο του σημερινού ορατού διακόσμου χρονολογείται στο 1743. Ο τρούλος στηρίζεται σε τέσσερις πεσσούς, αντί κιόνων, όπως είναι συνηθέστερο. Το σχήμα του σταυρού είναι εμφανές στην ανωδομή, τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού. Ο τρούλος, με ιδιόρρυθμη σφενδόνη, διαμορφώνεται σαν ένα τετράγωνο με στρογγυλεμένες τις γωνίες.Ανατολικά, ο ναός απολήγει σε τρεις ημικυκλικές κόγχες. Ο νάρθηκας, ισοπλατής με το ναό, καλύπτεται με ημικυκλική καμάρα που διακόπτεται στο κέντρο από μια άλλη, εγκάρσια και ψηλότερη. Σήμερα δεν μπορεί κανείς να χαρεί την ωραία τοιχοδομία των εξωτερικών επιφανειών του ναού, όπως φαίνεται σε παλιές φωτογραφίες, πριν επιχριστεί με κονίασμα. Ωστόσο, είναι φανερό ότι οι αναλογίες του μνημείου είναι συγκροτημένες και η κλίμακα ανθρώπινη.

Αγία Τριάδα στο Πισοδέρι

Η Ιερά Μονή Αγίας Τριάδας Πισοδερίου έχει κτιστεί το έτος 1050 όταν αυτοκράτωρ της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ήταν ο Κωνσταντίνος Θ’ ο επιλεγόμενος Μονομάχος. Για τη χρονολογία αυτή αδιάψευστη απόδειξη αποτελεί η μέχρι σήμερα σωζόμενη πέτρινη πλάκα που βρίσκεται εντοιχισμένη στην εξωτερική κόγχη πάνω από τη δυτική Ούρα της εκκλησίας. Η Μονή ανακαινίσθηκε και απόκτησε τη σημερινή της μορφή βασιλική με τρούλο μεταξύ 1600-1650 που συνηθίζονταν τότε, όπως επίσης και την προαναφερόμενη πλάκα στην οποία η χρονολογία είναι γραμμένη με αριθμούς και όχι με γράμμα όπως ήταν καθιερωμένο έως τότε. Αυτά διαπιστώθηκαν κατά την μικροεπισκευή της που έγινε πριν από έξι χρόνια, κατά την οποία εξακριβώθηκε ότι τα ξύλινα διαζώματα του κτιρίου είναι κονιορτοποιημένα καθώς και ότι το αρχικό κτίριο ήταν κτισμένο με τούβλα βυζαντινού τύπου θραύσματα των οποίων βρέθηκαν στις επιχώσεις στην βόρεια πλευρά, μαζί με ένα πέτρινο βαρίδι (για κατακόρυφα ζυγίσματα).

Γύρω από την Αγία Τριάδα υπάρχουν διάφοροι θρύλοι και ιστορικά γεγονότα, θρύλοι και γεγονότα συμπλέκονται και μέσα από τον λόγο περνούν από γενιά σε γενιά Πισοδεριτών κινώντας το γαϊτανάκι της παράδοσης.

  • Στην φαντασία των Πισοδεριτών η Αγία Τριάδα, παρουσιαζόταν σαν γυναίκα, που προστάτευε σε κάθε περίπτωση το Ιερό της.
  • Όταν κάποια αρκούδα κατέφαγε ένα από τα βόδια της Μονής, η Αγία υποχρέωσε την αρκούδα να ζευχθεί με το άλλο βόδι στον ζυγό και να οργώσει το χωράφι της…
  • Σε μια αιωνόβια οξυά, που βρισκόταν λίγο πιο κάτω από την είσοδο της Μονής, είχε βρεθεί εικόνα της Αγίας Τριάδας από έναν βοσκό, ο οποίος την έφερε στην εκκλησία του χωριού, εκείνη όμως, ξαναγύρισε στην οξυά, δύο-τρεις φορές και έτσι οι Πισοδερίιες υποχρεώθηκαν να χτίσουν εκεί την μονή.
  • Γάλλος στρατιώτης, κατά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, επιχείρησε να κόψει την οξυά εκείνη και αντί για την οξυά έκοψε το πόδι του.

Εδώ ιδρύθηκε από επτά πατριώτες εταίρους η νέα Φιλική Εταιρία το 1867. Εδώ εύρισκαν καταφύγιο, ανάπαυση και ασφάλεια οι ήρωες του Μακεδόνικου Αγώνα. Σε τιμή και ανάμνηση όλων αυτών η κάθε οικογένεια έφτιαχνε το δικό της (κονάκι) και εκεί κατέλυαν τα μέλη της σε κάθε επίσκεψη και ιδίως την παραμονή του εορτασμού της Αγίας Τριάδας.

Προφήτης Ηλίας στο Λέχοβο

Κτίσμα του 1911 πάνω στον ομώνυμο λόφο (1017 μ.).

Εδώ γίνεται το θερινό πανηγύρι του χωριού. Η εντοιχισμένη πλάκα της ανέγερσης του ναού αναφέρει ως ημερομηνία την 8η Μαΐου του 1919. Υπήρχε πριν μικρό εκκλησάκι που ελάχιστα ερείπια διατηρούνται μέχρι σήμερα.

 

Αγία Παρασκευή στο Πισοδέρι

Η Αγία Παρασκευή είναι πολύ παλιά εκκλησία. Άγνωστο πότε κτίστηκε, επισκευάσθηκε όμως το 1848. Η πιο παλαιά χρονολογία που βρίσκεται σε εικόνες της εκκλησίας είναι του 1730, αναγράφεται δε στο κάτω αριστερό ήμισυ της ξυλογλύπτου Ωραίας Πύλης, με αφιέρωση Τάχου. Πιθανόν η Ωραία Πύλη να ανήκε σε παλαιότερη εκκλησία και να τοποθετήθηκε στην καινούργια.

Η Αγία Παρασκευή είναι τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική. Εξωτερικά η εμφάνιση είναι απλή με το καμπαναριό που κτίστηκε το 1902 από τον αρχιμανδρίτη Μόδεστο. Είναι λίθινο και η διάρθρωση του είναι τριμερής στο ύψος. Είναι επιβλητικό και δεσπόζει στον περιβάλλοντα χώρο. Το εσωτερικό είναι με πολλές αγιογραφίες στο τέμπλο. Εντυπωσιακός είναι ο άμβωνας και ο δεσποτικός θρόνος. Είναι κατασκευασμένος από ξύλο κι έχουν αποδοθεί περίτεχνα ξυλόγλυπτα. Το κεντρικό κλίτος εσωτερικά είναι υπερυψωμένο και θολωτό. Πάνω από τους κίονες υπάρχουν τοιχογραφίες Αγίων.

Ο ναός είναι λιθόκτιστος και ανεπίχριστος εξωτερικά, η εμφάνιση τους είναι απλή. Βορειοδυτικά του ναού υπάρχει επιβλητικό καμπαναριό που κτίσθηκε το 1906 από τον Αρχιμανδρίτη Μόδεστο. Το καμπαναριό είναι λιθόκτιστο με επιμελημένο κτίσιμο και η διάρθρωση του είναι τριμερής καθ’ ύψος. Το καμπαναριό είναι επιβλητικό και δεσπόζει στον περιβάλλοντα χώρο.Πρέπει να σημειωθεί ότι υπήρχε διαφορετική είσοδος για τους άνδρες και διαφορετική είσοδος για τις γυναίκες, Η είσοδος για τους άνδρες ήταν από το βόρειο μέρος του ναού ενώ για τις γυναίκες από το δυτικό μέρος του ναού.Στο εκκλησάκι του Αγίου Χαραλάμπους, που βρίσκεται στον χώρο της εκκλησίας της Αγίας Παρασκευής, παρέμεινε για 3 χρόνια το κεφάλι του αγωνιστή του Μακεδονικού Αγώνα, Παύλου Μελά.

Άγιος Παντελεήμονας

Κτίστηκε από το Σωματείο Οικοδόμων το 1978 προς τιμήν του προστάτη τους. Σε πιο υψηλή θέση βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου που κτίστηκε το 1903 από την εθνική επιτροπή Λεχόβου για εξυπηρέτηση των ελληνικών αντάρτικων σωμάτων. Ήταν το πιο γνωστό λημέρι του Μακεδονικού αγώνα στην περιοχή.

Πρόκειται για το εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα, Πολιούχου Προστάτη της πόλης της Φλώρινας εκ του οποίου πήρε το όνομα του ο ομόνυμος λόφος και το περιαστικό δάσος.Στο εκκλησάκι του Αγίου Παντελεήμονα σύμφωνα με αναφορές επι τουρκαλβανικής κατοχής της πόλης οι Χριστιανοί έκαμναν τις πρώτες εκδρομές λόγω κοντινής απόστασης απο τα σπίτια του ιστορικού κέντρου στο Βαρόσι (Την Κυριακή στο βουνό Δημήτριος Μεκάσης). Ο λόφος απο την εποχή εκείνη μέχρι μεταπολεμικά ήταν "γυμνός" απο δένδρα. Στο ανάγλυφο του σύμφωνα με παλιές φωτογραφίες και έναν ζωγραφικό πίνακα ήταν γεμάτος απότομες χαράδρες, αμπελοχώραφα, ορεινά χωράφια απογυμνωμένος απο δένδρα.Στήν είσοδο του μικρού ναού δεσπόζει η παλαιά αγιογραφία του Αγίου Παντελεήμονα. Το ένα εκ των δύο μονοπατιών ασφαλτοστρώθηκε μέχρι την καγκελόπορτα ενό το άλλο παραμένει όπως ήταν και οδηγεί στο Αγίασμα.

Ασκητήριο Παναγίας Ελεούσας

ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα και μοναδικά στοιχεία της περιοχής είναι οι βραχογραφίες και τα ασκηταριά στις απότομες όχθες της Μεγάλης Πρέσπας, σημάδια της έντονης παρουσίας μικρών μοναστικών κοινοτήτων και αναχωρητών. Η Παναγία η Ελεούσα (1373) και η Παναγία η Βλαχερνίτισσα (1455/6) αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα βραχογραφιών, τις οποίες μπορεί κανείς να δει μέσα από τη βάρκα στον μικρό κόλπο των Ψαράδων.

Ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι τα τρία καλύτερα σωζόμενα ασκηταριά στον απότομο βράχο που υψώνεται πάνω από την όχθη της λίμνης. Το πρώτο από τα δύο που συναντά ο επισκέπτης στην περιήγησή του με βάρκα είναι το ασκηταριό της Μεταμόρφωσης (13ος αι.), από το οποίο σώζονται η μικρή μονόχωρη καμαροσκέπαστη εκκλησία και ορισμένα ίχνη από τα κελιά των μοναχών. Στη συνέχεια, μπορεί κανείς να δει τα ερείπια του ασκηταριού της Μικρής Ανάληψης (15ος αι.), από το οποίο σώζονται κάποια στοιχεία τοιχογραφιών της κόγχης του ιερού.

Το πληρέστερα σωζόμενο είναι το ασκηταριό της Παναγίας Ελεούσας (αρχές 15ου αι.), το οποίο βρίσκεται σε μια σπηλιά με σχετικά μεγάλο άνοιγμα. Ο μικρός μονόχωρος ναός με ημιεξαγωνική κόγχη είναι κατάκοσμος με τοιχογραφίες, με χαρακτηριστικότερη αυτήν της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας στο τόξο πάνω από την είσοδο. Η επιγραφή πάνω από τη μικρή πόρτα μας πληροφορεί για τους μοναχούς - κτήτορες του ναού, τον άρχοντα της περιοχή Βουλκασινό και την ακριβή ημερομηνία οικοδόμησης (1409/10).

- See more at: http://www.florina.gr/el/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82/%CE%9C%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CE%B1#sthash.flljf6Kc.dpuf

Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα και μοναδικά στοιχεία της περιοχής είναι οι βραχογραφίες και τα ασκηταριά στις απότομες όχθες της Μεγάλης Πρέσπας, σημάδια της έντονης παρουσίας μικρών μοναστικών κοινοτήτων και αναχωρητών. Η Παναγία η Ελεούσα (1373) και η Παναγία η Βλαχερνίτισσα (1455/6) αποτελούν τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα βραχογραφιών, τις οποίες μπορεί κανείς να δει μέσα από τη βάρκα στον μικρό κόλπο των Ψαράδων.

Ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι τα τρία καλύτερα σωζόμενα ασκηταριά στον απότομο βράχο που υψώνεται πάνω από την όχθη της λίμνης. Το πρώτο από τα δύο που συναντά ο επισκέπτης στην περιήγησή του με βάρκα είναι το ασκηταριό της Μεταμόρφωσης (13ος αι.), από το οποίο σώζονται η μικρή μονόχωρη καμαροσκέπαστη εκκλησία και ορισμένα ίχνη από τα κελιά των μοναχών. Στη συνέχεια, μπορεί κανείς να δει τα ερείπια του ασκηταριού της Μικρής Ανάληψης (15ος αι.), από το οποίο σώζονται κάποια στοιχεία τοιχογραφιών της κόγχης του ιερού.

Το πληρέστερα σωζόμενο είναι το ασκηταριό της Παναγίας Ελεούσας (αρχές 15ου αι.), το οποίο βρίσκεται σε μια σπηλιά με σχετικά μεγάλο άνοιγμα. Ο μικρός μονόχωρος ναός με ημιεξαγωνική κόγχη είναι κατάκοσμος με τοιχογραφίες, με χαρακτηριστικότερη αυτήν της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας στο τόξο πάνω από την είσοδο. Η επιγραφή πάνω από τη μικρή πόρτα μας πληροφορεί για τους μοναχούς - κτήτορες του ναού, τον άρχοντα της περιοχή Βουλκασινό και την ακριβή ημερομηνία οικοδόμησης (1409/10).

end faq