Φλώρινα

Τοπικά προϊόντα

Καλαθοπλεκτική

Oι πολλές λίμνες, που υπάρχουν στην Περιφερειακή Ενότητα της Φλώρινας, συνοδεύονται συνήθως από υδροχαρή βλάστηση, όπως καλάμια, ψαθιά, βέργες και αποτελούν κομμάτι του υδροβιότοπου. Έτσι η λίμνη Χειμαδίτιδα, η διπλανή της Ζάζαρη και οι λίμνες των Πρεσπών, διαθέτουν σε μεγάλες εκτάσεις αυτοφυή υδρόβια και υδροχαρή φυτά σε διάφορες ποικιλίες κατάλληλα για πλέξιμο, όπως είναι οι καλαμιώνες και οι θάμνοι. Οι κάτοικοι των χωριών γύρω από τις λίμνες –ψαράδες, γεωργοί ή κτηνοτρόφοι- ασχολούνταν παραπληρωματικά με την καλαθοπλεκτική, προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες του σπιτιού ή για να ενισχύσουν το εισόδημά τους. Κάθε είδος βέργας, ανάλογα με τις ιδιότητες του, εξυπηρετούσε διαφορετικό σκοπό. Το καλάμι, οι βέργες ιτιάς, φουντουκιάς και κέδρου είναι πρώτη ύλη για καλάθια, από ραγόζι-σίκαλη έφτιαχναν ψάθινες καρέκλες και από σάζι ή ψαθί τις γνωστές ψάθες. Στο Βαρικό, χωριό με παράδοση στην τέχνη της καλαθοπλεκτικής, εκείνοι που σήμερα την ασκούν εποχιακά μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού.Ορισμένοι απ' τους καλαθοπλέκτες του Βαρυκού είναι ο Στέργιος Μασσάς (τηλ.24630-94361), Νικόλαος Τασής (τηλ.24630-94463) και ο Μιχάλης Τερζής (τηλ.24630-94133).

Πλεκτά κεριά Φλώρινας

Η τέχνη των πλεκτών κεριών, που κατά ανεξακρίβωτη παράδοση προέρχεται από το Βυζάντιο, αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στην πόλη της Φλώρινας, όπου υπήρχαν από παλαιά εντόπιοι κηροπλέκτες. Αυτή η τέχνη γνώρισε νέα ακμή μετά το 1914, όταν κατέβηκαν στην απελευθερωμένη πλέον Μακεδονία πρόσφυγες, κατά την πλειονότητά τους από το Μοναστήρι, όπου η κηροπλεκτική ανθούσε επί αιώνες. Ορισμένες, μάλιστα, οικογένειες Μοναστηριωτών εγκαταστάθηκαν στην Έδεσσα, με συνέπεια και εκεί να συναντάται η ίδια τέχνη, σε μικρότερη, όμως, κλίμακα.

Η χλωρίδα της περιοχής της Φλώρινας, με το άφθονο θυμάρι, ευνόησε τη μελισσοκομία, προϊόν της οποίας είναι και το κερί. Οι πλαστικές ιδιότητες του αγνού κεριού και η προσήλωση στα έθιμα, που ειδικά σ' αυτό τον τόπο τηρούνται με θρησκευτική ευλάβεια, ευνόησε την κηροπλεκτική. Η τέχνη αυτή είναι κληρονομική, όπως όλες σχεδόν τα παραδοσιακά επαγγέλματα, και έχει κλειστό οικογενειακό χαρακτήρα. Στα νεότερα χρόνια ασκήθηκε από τους γιους των προσφύγων (δεύτερη γενιά), αλλά όσοι από αυτούς ζουν σήμερα, βρίσκονται στο στάδιο της αποχώρησης, βλέποντας με αρκετό πόνο το αβέβαιο μέλλον της πατρογονικής τους τέχνης, δεδομένου ότι τα παιδιά τους (τρίτη γενιά) δεν την συνεχίζουν πια.

Τα πλεκτά κεριά στη Φλώρινα γνώρισαν ημέρες δόξας κυρίως την εποχή του Μεσοπολέμου,μέχρι το 1950, με φθίνουσα έκτοτε πορεία. Συνήθως, ήταν σε χρήση κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας και της Διακαινησίμου, ως δώρα για το Πάσχα, και λιγότερο τα Χριστούγεννα. Επίσης, σχετίστηκαν σε μεγάλο βαθμό με τα νεκρικά έθιμα και ως τέτοια συνεχίζουν να επιβιώνουν. Κατασκευάζονταν και καταναλώνονταν κατεξοχήν στη Φλώρινα και τις γύρω περιοχές, επειδή δεν κυκλοφορούσε άλλου είδους κερί για τις παραπάνω χρήσεις.Παρά την καθημερινή μείωση του χώρου που καταλαμβάνουν στα ράφια των κηροποιείων τα πλεκτά κεριά, παρά την ελάττωση των τεχνιτών και την εγκατάλειψη των εθίμων που τα απαιτούσαν -με μόνους πιστούς τηρητές και καταναλωτές τους γέροντες, τους απόδημους και τους ρομαντικούς- τα παραδοσιακά χειροποίητα τοπικά,πλεκτά κεριά της Φλώρινας, δεν έπαψαν να είναι τα πρώτα και τα καλύτερα. Για να μη χαθεί λοιπόν, αυτή η παλαιά και τόσο ωραία τέχνη της κηροπλεκτικής, τα προϊόντα της διεκδικούν τώρα ευρύτερη αναγνώριση και προβολή, όχι μόνο σ'όλη την Ελλάδα, αλλά και παγκόσμια, με την πρωτοβουλία και τη βοήθεια της τοπικής κοινωνίας,γιατί το αξίζουν, όπως και η Φλώρινα.

Σήμερα, δύο Φλωρινιώτες, ο Τάκος Τσούκας (τηλ: 23850 23230) και ο Αλέξανδρος Σιδηρόπουλος (τηλ: 23850 29631), διατηρούν καταστήματα στο κέντρο της πόλης με χειροποίητα πλεκτά κεριά, συνεχίζοντας την τέχνη.

Ξινό νερό

Από την αρχαιότητα γίνονται αναφορές στα φυσικά ανθρακούχα νερά της περιοχής. Είναι πασίγνωστα τα «Ξινά Νερά» της Περιφερειακής Ενότητας Φλώρινας με κορυφαία αυτά του Ξινού Νερού. Αναφέρεται λοιπόν στα παράδοξα του Βατικανού: “Θεόπομπος εν Λυγκηστές φησίν τι είναι ύδωρ οξύ, ο τους πίνοντας μεθύσκει”, το οποίο σημαίνει: “Ο Θεόπομπος αναφέρει, ότι στην χώρα των Λυγκηστών υπάρχει μια πηγή με νερό ξινό, το οποίο μεθά αυτός που το πίνουν”.Αλλά και ο Αθηναίος αναφέρει: “Θεόπομπος δε φησί περί τον Εριγώνα ποταμόν οξύ είναι ύδωρ και τους πίνοντας μεθύσκεσθαι καθά και τους τον οίνον”, που σημαίνει: “Ο Θεόπομπος αναφέρει ότι κοντά στον Εριγώνα ποταμό, υπάρχει ξινό νερό, που μεθάει αυτούς που το πίνουν, όπως μεθάνε από το κρασί”. Όλα τα παραπάνω αναφέρονται στον Θεόπομπο, αρχαίο Έλληνα συγραφέα από την Μακεδονία και για τον Φίλιππο τον Β' και μάλιστα το έργο του το ονομάσε “Φιλιππικά” αντί “Μακεδονικά”, επειδή ζούσε στην αυλή του Φιλίππου και θαύμαζε τον μεγάλο ηγέτη. Από το έργο του Θεόπομπου σώθηκαν μόνο μερικά αποσπάσματα.
Για την συγκεκριμένη πηγή γράφει και ο Αριστοτέλης στα “Μετεωρολογικά”: “Εστι δε και περί Λύγκον κρήνη τις ύδατος οξέος”, που σημαίνει: “Υπάρχει στην Λύγκο μία βρύση της οποίας το νερό είναι ξινό”.Πρόκειται για κάποιο μεταλλικό νερό με τέτοια συστατικά, που όποιος το έπινε ζαλιζόταν και μεθούσε. Πού όμως βρισκόταν αυτή η πηγή; Ο Θεόπομπος έγραφε ότι βρισκόταν κοντά στον ποταμό Εριγώνα. Επομένως η πηγή αυτή βρισκόταν κοντά στον κάμπο της Φλώρινας ή στον κάμπο του Μοναστηρίου, καθώς όλα τα ποτάμια των δυο κάμπων είναι παραπόταμοι του Εριγώνα.

Τα νερά που αναβλύζουν από τις πηγές του χωριού εμφιαλώνονται στο τοπικό εργοστάσιο αυτόματης εμφιάλωσης, Κύρια χαρακτηριστικά του νερού είναι η διαύγεια και η περιεκτικότητα σε ιχνοστοιχεία μετάλλων ασβεστίου, καλίου και μαγνησίου, απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Στο φυσικό εμπλουτισμό των πηγών με ελεύθερο διοξείδιο του άνθρακα οφείλεται η καθαρότητα και η ιδιαιτερότητα της γεύσης του νερού. Το Ξινό Νερό επιπλέον ανήκει στην κατηγορία των ιαματικών πηγών.

Με την υπαγωγή του Ξινού Νερού στον διευρυμένο Δήμο Αμυνταίου από 01/01/1999 μετατράπηκε σε Αμιγή Δημοτική Επιχείρηση με την επωνυμία: «ΑΜΙΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ, ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ, ΞΙΝΟ ΝΕΡΟ». Με τον νέο κώδικα δήμων  του 2006 η επιχείρηση στις 27/12/2010 μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία «ΞΙΝΟ ΝΕΡΟ ΜΟΝΟΜΕΤΟΧΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΤΑ». Η εταιρεία διοικείται από το Διοικητικό Συμβούλιο σε συνεργασία με τα διευθυντικά της στελέχη και εποπτεύεται από Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Αμυνταίου.
Η επιχείρηση εμφιαλώνει το φυσικό μεταλλικό ξινό νερό καθώς και αεριούχα αναψυκτικά όπως λεμονάδα, πορτοκαλάδα, γκαζόζα, βυσσινάδα και σόδα όλα σε γυάλινες φιάλες.

 

Φασόλια Πρεσπών

Η κύρια απασχόληση των κατοίκων της Πρέσπας, σήμερα, είναι η καλλιέργεια των φασολιών. Τα φασόλια της Πρέσπας είναι βραστερά και νόστιμα και θεωρούνται από τα καλύτερα στον κόσμο. Το ιδανικό κλίμα, το γόνιμο έδαφος, το άφθονο νερό, η χρήση φυσικής λίπανσης, η αγάπη και το μεράκι για την καλλιέργεια τους είναι λίγα από τα στοιχεία που τα καθιστούν πεντανόστημα, ευκολόβραστα και κατάλληλα για επιστροφή στην υγιεινή διατροφή. Η εντατική καλλιέργεια που είναι αποκλειστικά αρδεύσιμη, έχει σχετικά υψηλές οικονομικές αποδόσεις και ξεκίνησε πριν από το 1985. Τα φασόλια είναι αναμφισβήτητα ιδιαίτερα υγιεινή και θρεπτική τροφή και εύκολα βρίσκουν την θέση τους στη Μεσογειακή διατροφή και δίαιτα. Τα φασόλια «ελέφαντες» και «γίγαντες» ανήκουν στην ίδια ελληνική ποικιλία φασολιών εξαιρετικής ποιότητας. Η διαφοροποίηση των δυο κατηγοριών γίνεται βάσει του μεγέθους τους, ενώ η εκπληκτική ποιότητά τους οφείλεται στο συνδυασμό του μικροκλίματος και της εδαφολογικής σύστασης της περιοχής. Το 1994, το υπουργείο, αναγνώρισε τα φασόλια «ελέφαντες» και «γίγαντες» Πρεσπών ως Προϊόν Προστατευμένης Ονομασίας Προέλευσης. Η αρμόδια επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα αναγνώρισε ως Προϊόν Προστατευμένης Γεωγραφικής Ένδειξης.

 

Κόκκινες πιπεριές φλωρίνης

Μετά το μακρύ ταξίδι της από την Νότια Αμερική(Βραζιλία) στην Ευρώπη με τον Χριστόφορο Κολόμβο τον 16ο αιώνα, έφτασε στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας εκατό χρόνια αργότερα. Φλώρινα, Πρέσπες, Βέροια, Αριδαία, Κοζάνη υποδέχτηκαν τον καινούριο εξωτικό τότε καρπό. Εκεί όμως που ευδοκίμησε η συγκεκριμένη πιπεριά και προσαρμόστηκε στις εδαφικές και κλιματολογικές συνθήκες, ήταν τα φημισμένα για την ευφορία τους χώματα της Φλώρινας . Μέχρι το 1950 η κόκκινη πιπεριά σε σχήμα «Δ» είχε εξελιχθεί σε σημαντικό προϊόν της περιοχής, ωστόσο το 99% της παραγωγής προοριζόταν για ξήρανση. Πρέπει να σημειώσουμε ότι όλα τα είδη της πιπεριάς δεν μπορούν να ξηρανθούν . Τέλος οι περισσότερες πιπεριές που εμφανίζονται Φλωρίνης δεν είναι παρά παραλλαγές του πραγματικού είδους. Οι αληθινές πιπεριές Φλωρίνης αρχίζουν να κοκκινίζουν μετά τις 15 Αυγούστου, μέχρι τότε είναι πράσινες. Η καλλιέργεια τους έχει στρεμματική απόδοση πέντε φορές μικρότερη από τις παραλλαγμένες, οπότε δεν θεωρούνται και εμπορεύσιμες.

Οι πιπεριές Φλωρίνης αποτελούν εδώ και χρόνια το καθιερωμένο τοπικό έδεσμα της ομώνυμης περιοχής και αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής διατροφής των κατοίκων της.

 

Κρασιά Φλώρινας

Η περιοχή του Αμυνταίου είναι σε πανελλήνιο και διεθνές επίπεδο γνωστή εδώ και δεκαετίες για την αμπελοκαλλιέργεια, μία κατεξοχήν παραδοσιακή παραγωγική δραστηριότητα των κατοίκων. Η κυρίως αμπελοοινική ζώνη του Δήμου βρίσκεται ανάμεσα στις λίμνες Πετρών και Βεγορίτιδα, η οποία σύμφωνα με ειδικές μελέτες χωρίζεται ουσιαστικά σε τρεις περιοχές με σημαντικές διαφορές μεταξύ τους. Η πρώτη περιοχή που βρίσκεται στο χαμηλότερο υψόμετρο στις όχθες τις λίμνης των Πετρών ενδείκνυται για την παραγωγή λευκών και ροζέ οίνων. Η δεύτερη περιοχή με το υψηλότερο υψόμετρο, με εδάφη στραγγιζόμενα και με κλίσεις, ενδείκνυται για την παραγωγή ερυθρών οίνων ποιότητας. Στην τρίτη ενδιάμεση περιοχή υπάρχει η δυνατότητα παραγωγής οίνων όλων των τύπων. Όλα αυτά τα μοναδικά χαρακτηριστικά, καθώς και η ποιότητα των παραγόμενων προϊόντων έχουν ως αποτέλεσμα το χαρακτηρισμό της περιοχής ως Ζώνη Ονομασίας Προελεύσεως Ανωτέρας Ποιότητας Κρασιού Αμυνταίου.Η κύρια ποικιλία της ζώνης είναι το Ξινόμαυρο και με βάση αυτήν αναγνωρίζονται σαν Ο.Π.Α.Π. Αμυνταίου οι οίνοι: Ερυθρός ξηρός, Ροζέ αφρώδης, Ροζέ ξηρός και ημίξηρος και Ερυθρός ημίγλυκος. Το Ξινόμαυρο αποτελεί ποικιλία ζωηρή και παραγωγική, η οποία στην περιοχή του Αμυνταίου, λόγω των κλιματολογικών συνθηκών, ωριμάζει αργά και μερικές φορές ατελώς, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις ποικιλίες που καλλιεργούνται στις αμπελουργικές περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης.

Επισκέψιμα Οινοποιεία:
• Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Αμυνταίου, τηλ;23860.22258, Αμύνταιο
•«Κτήμα Άλφα», τηλ: 23860.20111&20133-4, 2ο χιλ. Αμυνταίου-Αγίου Παντελεήμονα, Αμυνταίου
•Οινοποιία «Βεγορίτης Α.Ε.- Ιωάννης Μπουτάρης, 23860.61185& 61120, Άγιος Παντελεήμονας, Αμυνταίου

Γλυκά κουταλιού και λικέρ

Από το 1932, που ιδρύθηκε το πρώτο επαγγελματικό εργαστήριο παρασκευής γλυκών κουταλιού, μαρμελάδων και πελτέ από τα τοπικά φρούτα  μέχρι σήμερα, τα γλυκά κουταλιού της Φλώρινας απέκτησαν πανελλήνια φήμη και ζήτηση.
Τα πιο χαρακτηριστικά γλυκά κουταλιού παράγονται από φράουλες, βύσσινα, κεράσια, δαμάσκηνα, κολοκύθα κ.α. Από τα ίδια φρούτα, από τα καρύδια και τα κάστανα της περιοχής παράγονται επίσης τα ανάλογα λικέρ. Ο επισκέπτης μπορεί να τα προμηθευτεί από τις τέσσερις βιοτεχνίες που λειτουργούν στην πόλη και από τον Συνεταιρισμό Γυναικών του Νυμφαίου (τηλ. 23860-31117).

Παρά την καθημερινή μείωση του χώρου που καταλαμβάνουν στα ράφια των κηροποιείων τα πλεκτά κεριά, παρά την ελάττωση των τεχνιτών και την εγκατάλειψη των εθίμων που τα απαιτούσαν -με μόνους πιστούς τηρητές και καταναλωτές τους γέροντες, τους απόδημους και τους ρομαντικούς- τα παραδοσιακά χειροποίητα τοπικά,πλεκτά κεριά της Φλώρινας, δεν έπαψαν να είναι τα πρώτα και τα καλύτερα. Για να μη χαθεί λοιπόν, αυτή η παλαιά και τόσο ωραία τέχνη της κηροπλεκτικής, τα προϊόντα της διεκδικούν τώρα ευρύτερη αναγνώριση και προβολή, όχι μόνο σ'όλη την Ελλάδα, αλλά και παγκόσμια, με την πρωτοβουλία και τη βοήθεια της τοπικής κοινωνίας,γιατί το αξίζουν, όπως και η Φλώρινα. - See more at: http://www.florina.gr/el/%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%AF%CE%B1/%CE%97-%CE%BA%CE%B7%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BB%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE#sthash.YuyZbmGi.dpuf

Η τέχνη των πλεκτών κεριών, που κατά ανεξακρίβωτη παράδοση προέρχεται από το Βυζάντιο, αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στην πόλη της Φλώρινας, όπου υπήρχαν από παλαιά εντόπιοι κηροπλέκτες. Αυτή η τέχνη γνώρισε νέα ακμή μετά το 1914, όταν κατέβηκαν στην απελευθερωμένη πλέον Μακεδονία πρόσφυγες, κατά την πλειονότητά τους από το Μοναστήρι, όπου η κηροπλεκτική ανθούσε επί αιώνες. Ορισμένες, μάλιστα, οικογένειες Μοναστηριωτών εγκαταστάθηκαν στην Έδεσσα, με συνέπεια και εκεί να συναντάται η ίδια τέχνη, σε μικρότερη, όμως, κλίμακα.

Η χλωρίδα της περιοχής της Φλώρινας, με το άφθονο θυμάρι, ευνόησε τη μελισσοκομία, προϊόν της οποίας είναι και το κερί. Οι πλαστικές ιδιότητες του αγνού κεριού και η προσήλωση στα έθιμα, που ειδικά σ' αυτό τον τόπο τηρούνται με θρησκευτική ευλάβεια, ευνόησε την κηροπλεκτική. Η τέχνη αυτή είναι κληρονομική, όπως όλες σχεδόν τα παραδοσιακά επαγγέλματα, και έχει κλειστό οικογενειακό χαρακτήρα. Στα νεότερα χρόνια ασκήθηκε από τους γιους των προσφύγων (δεύτερη γενιά), αλλά όσοι από αυτούς ζουν σήμερα, βρίσκονται στο στάδιο της αποχώρησης, βλέποντας με αρκετό πόνο το αβέβαιο μέλλον της πατρογονικής τους τέχνης, δεδομένου ότι τα παιδιά τους (τρίτη γενιά) δεν την συνεχίζουν πια.

Τα πλεκτά κεριά στη Φλώρινα γνώρισαν ημέρες δόξας κυρίως την εποχή του Μεσοπολέμου,μέχρι το 1950, με φθίνουσα έκτοτε πορεία. Συνήθως, ήταν σε χρήση κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας και της Διακαινησίμου, ως δώρα για το Πάσχα, και λιγότερο τα Χριστούγεννα. Επίσης, σχετίστηκαν σε μεγάλο βαθμό με τα νεκρικά έθιμα και ως τέτοια συνεχίζουν να επιβιώνουν. Κατασκευάζονταν και καταναλώνονταν κατεξοχήν στη Φλώρινα και τις γύρω περιοχές, επειδή δεν κυκλοφορούσε άλλου είδους κερί για τις παραπάνω χρήσεις.

- See more at: http://www.florina.gr/el/%CE%9F%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%AF%CE%B1/%CE%97-%CE%BA%CE%B7%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BB%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE#sthash.YuyZbmGi.dpuf