Κοζάνη

Τοπικά Προϊόντα Κοζάνης

Η περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης είναι η πλέον βιομηχανοποιημένη Περιφερειακή Ενότητα της Δυτικής Μακεδονίας. Δυναμικοί κλάδοι της τοπικής οικονομίας είναι ο κλάδος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ο τομέας των ορυχείων (εξόρυξη λιγνίτη και μαρμάρων) και των κατασκευών. Η μεταποίηση πρώτων υλών αποτελεί, τέλος, ακόμη έναν σημαντικό τομέα, με κυριότερες επιχειρήσεις του δέρματος, των γουναρικών, των ειδών διατροφής (το μοναδικό σε Εθνικό επίπεδο αρωματικό φυτό του κρόκου και παραδοσιακά προϊόντα όπως τυροκομικά Βοΐου – Βλάστης, μήλα Εορδαίας, ροδάκινα Βελβεντού, πατάτες Πολυμύλου, φασόλια Σισανίου, οπωροκηπευτικά Ελίμειας κ.ά.), του ξύλου, της κατασκευής τελικών προϊόντων από μέταλλο, των ειδών υποδομής, της ενδυμασίας και των ειδών από ύφασμα

Kρόκος Κοζάνης (Ζαφορά)

Krokos1

Η ελληνική ζαφορά (saffron) είναι ένα πολύτιμο για την υγεία και την αισθητική μπαχαρικό που καλλιεργείται στην Κοζάνη. Γνωστός από την Παλαιά Διαθήκη και τον Όμηρο για τις θεραπευτικές και αφροδισιακές του ιδιότητες, ο κρόκος σήμερα χρησιμοποιείται στην ιατρική, στην κοσμετολογία, στο φαγητό, στην ποτοποιία (αλήθεια, έχετε δοκιμάσει τσίπουρο με κρόκο;), στη ζαχαροπλαστική, στη βιομηχανία ζυμαρικών κ.α. Ο κρόκος είναι γνωστός σήμερα περισσότερο ως σαφράν. Ξέρουμε όμως ότι η χώρα μας είναι ένας από τους τέσσερις μοναδικούς τόπους στον κόσμο, όπου καλλιεργείται ο κρόκος; Πρωτοέφτασε πριν από τρεις αιώνες στην περιοχή της Κοζάνης, όπου και ξεκίνησε η καλλιέργειά του, με το μεγαλύτερο μέρος της στα κροκοχώρια του Δήμου Ελιμείας. Άλλωστε η έδρα του δήμου λέγεται Κρόκος. Χρησιμοποιείται για να δώσει ξεχωριστή γεύση στο φαγητό ή στα γλυκίσματά. Εκτός από αυτό, θεωρείται ότι καταπολεμά τον πονοκέφαλο και τονώνει την κυκλοφορία του αίματος.

Καταγωγή

Ο κρόκος σαν φυτό χρωστική ουσία, φάρμακο, βότανο ή άρτυμα, ήταν γνωστός τόσο στην αρχαία Ελλάδα όσο και στους άλλους αρχαίους λαούς. Σχετικά όμως με την προέλευση και καλλιέργεια του φυτού, οι γνώμες όλων όσων έχουν ασχοληθεί κατ' οποιονδήποτε τρόπο μαζί του, διαφέρουν, χωρίς κανένας να υποστηρίζει με θετικά στοιχεία την άποψή του. Ορισμένοι υποστηρίζουν πως ο κρόκος είναι ιθαγενές φυτό της Ανατολής, όπου έγινε και η πρώτη καλλιέργειά του. Από κει δε μεταφέρθηκε στην Ευρώπη από τους σταυροφόρους κατά τον 13ο μ.χ. αιώνα. Άλλοι πως κατάγεται από την Ελλάδα, στην οποία και πρωτοκαλλιεργήθηκε κατά την μεσομινωϊκή περίοδο. Την άποψη αυτή ενισχύει μία τοιχογραφία εκείνης της εποχής (1600 π.χ.) "Ο ΚΡΟΚΟΣΥΛΛΕΚΤΗΣ", που βρέθηκε στα ανάκτορα της Κνωσσού Κρήτης, παριστάνοντας νεαρό ή νεαρή, κατ' άλλους πίθηκο, που μαζεύει λουλούδια κρόκου σε κόνιστρο. Ακόμα υποστηρίζεται ότι με την κροκοκαλλιέργεια καταγίνονταν οι Έλληνες τόσο κατά τους Μακεδονικούς, όσο και κατά τους Βυζαντινούς χρόνους. Με τις εκστρατείες μάλιστα του Μ.Αλεξάνδρου διαδόθηκε στην Ανατολή. Το θετικότερο που γνωρίζουμε, σχετικά με την ιστορία αυτού του φυτού, είναι ότι οι Άραβες αφού συστηματοποίησαν την καλλιέργειά του και χρησιμοποίησαν τη δρογή του όχι μόνο σαν μπαχαρικό αλλά κυρίως σαν φάρμακο, την έφεραν στην Ισπανία κατά το 960 μ.χ. από όπου μεταδόθηκε άμεσα ή έμμεσα και σε άλλα κράτη της Ευρώπης.

Η σημερινή πάντως καλλιέργεια του κρόκου στην Ελλάδα (περιοχή Κοζάνης) έχει εισαχθεί από την Αυστρία κατά το 17ο αιώνα. Πιο συγκεκριμένα, τη μετέφεραν Κοζανίτες έμποροι, που εκείνη την εποχή διατηρούσαν στενές εμπορικές σχέσεις με την Αυστρία.

Για περισσότερες πληροφορίες :  http://www.safran.gr

Ιδιότητες

idiotites 1Οι χρωστικές, μυρεψικές, αρτυματικές και φαρμακευτικές ιδιότητες του κρόκου οφείλονται σε δύο βασικά (δρώντα) συστατικά του, την πικροκροκίνη και την κροκίνη και ιδιαίτερα στα άγλυκα μέρη αυτών δηλ. στην σαφραναλή του πρώτου και στην κροκετίνη του δεύτερου. Αλλα συστατικά του κρόκου αποτελούν η λυκοπίνη, η ζεαξανθίνη, το καρωτίνιο α-β και γ, η βιταμίνη Β και Β2, οι υδατάνθρακες και το αιθέριο έλαιο. Από την πικροκροκίνη με ενζυματική υδρόλυση παίρνουμε το άγλυκο μέρος, που με οξείδωση σχηματίζεται σε σαφρονάλη, που είναι το κύριο συστατικό του αιθέριου ελαίου, όπου και οφείλεται η χαρακτηριστική μυρωδιά του κρόκου. Από την κροκίνη πάλι με οξύ παίρνουμε το άγλυκο μέρος, την κροκετίνη, που αποτελεί την κύρια χρωστική ουσία του προϊόντος. Στο εμπόριο τα ποσοστά του αιθέριου ελαίου και της χρωστικής δύναμης του κρόκου (που πρέπει να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερα), προσδιορίζουν βασικά την ποιότητά του.Ο κρόκος εμφανίζεται με πολλές και ποικίλες χρησιμότητες. Χρησιμοποιείται στην φαρμακευτική, ζαχαροπλαστική, μαγειρική, τυροκομία, μακαρονοποιία, ποτοποιία ακόμα δε και στην ζωγραφική. Οι βυζαντινοί ζωγράφοι τον χρησιμοποιούσαν αρκετά.

Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιείται σαν τέλειο εμμηναγωγό, άριστο στομαχικό, σαν αντισπασμωδικό και διεγερτικό. Από πολλούς ειδικούς υποστηρίζεται ότι καταπραΰνει τους πόνους των νεφρών, σε μικρές δόσεις, διεγείρει την όρεξη και κυρίως διευκολύνει την πέψη. Ακόμη περιορίζει τις γαστραλγίες, τον υστερισμό, τους σπασμούς, τον κοκκύτη και τους νευρικούς κωλικούς.idiotites 2 Εξωτερικά χρησιμοποιείται στο γιάτρεμα σπυριών, φλεγμονών και στις παθήσεις κυρίως του στήθους. Γεγονός είναι ότι από την αρχαιότητα ακόμη δινόταν στον κρόκο αφροδισιακές ιδιότητες. Πολλοί συγγραφείς, η μυθολογία μας αλλά και αυτή η Παλαιά Διαθήκη, συνδέουν τον κρόκο με τον έρωτα και την γονιμότητα.

Σήμερα σε όλες τις οικονομικά ανεπτυγμένες χώρες και ιδιαίτερα της Ευρώπης, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε μεγάλη έκταση σαν άρτυμα (μπαχαρικό) στα διάφορα φαγητά. Στην Ινδία εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε μεγάλη έκταση και σαν θυμίαμα κατά τις θρησκευτικές τους τελετές, καθώς και για βάψιμο των μανδυών των ιερέων, συνήθεια που την είχαν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι και Ρωμαίοι.

 ΜΟΡΦΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΔΙΑΤΙΘΕΤΑΙ ΤΟ ΠΡΟΪΟΝ

1. Ο κρόκος σήμερα διατίθεται, κατά κανόνα, με τη μορφή ευλύγιστης, χαλαρής, ελαστικής και υγροσκοπικής μάζας από ολόκληρα νήματα που προέρχονται από τα αποξηραμένα στίγματα των λουλουδιών του Crocus Sativus Linneaus.
2. Με τη μορφή σκόνης ύστερα από άλεσμα των κόκκινων νημάτων του.

 

Ροδάκινα Βελβεντού

428KΤα Ροδάκινα Βελβεντού είναι ονομαστά παγκοσμίως για την ποιότητα το άρωμα και τη γεύση τους. Σήμερα στο Βελβεντό λειτουργούν δύο συνεταιρισμοί ροδάκινων και μήλων ενώ φημισμένα για την ξεχωριστή τους γεύση είναι τα γλυκά και οι μαρμελάδες που παρασκευάζει ο Αγροτικός Βιοτεχνικός Συνεταιρισμός γυναικών. Συγκεκριμένα στην περιοχή του Βελβεντού καλλιεργούνται 8.000 στρέμματα Ροδακινιές ποσοστό που αντιστοιχεί μόλις στο 0,84% της καλλιεργήσιμης αγροτικής γης στην Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης. Παρόλα αυτά τα ροδάκινα Βελβεντού επιφέρουν το 3,16% του ακαθάριστου αγροτικού προϊόντος της Π.Ε. καθώς η παραγωγή τους πλησιάζει και κάποιες φορές υπερβαίνει τα 19.000.000. κιλά το χρόνο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο τα ροδάκινα όσο και τα μήλα Βελβεντού είναι πιστοποιημένα από την AGROCERT μέσω της «Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Παραγωγής οπωρικών», ενώ παράλληλα αποτελούν προωθούμενες καλλιέργειες για την Π.Ε. , σύμφωνα με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Στο Βελβεντό λειτουργούν δύο αγροτικοί συνεταιρισμοί ροδακινοπαραγωγών με σημαντική δράση, καθώς τα ροδάκινα του Βελβεντού αποτελούν βασικό εξαγωγικό προϊόν της Περιφερειακής Ενότητας Κοζάνης.

Μήλα Βερμίου

article4Ονομαστά για την ποιότητα και την νοστιμιά τους είναι τα μήλα Βερμίου που παράγονται στους εύφορους κάμπους στους πρόποδες του ομώνυμου όρους. Μεγάλοι οπωρώνες, εκτείνονται στο Δήμο Βερμίου και αποτελούν τη βασική καλλιέργεια στα δημοτικά του διαμερίσματα από τους Πύργους έως το Μεσόβουνο.
Συγκεκριμένα στην περιοχή του Βερμίου καλλιεργούνται 7.000 στρέμματα μηλιές ποσοστό που αντιστοιχεί μόλις στο 0,76% της καλλιεργήσιμης αγροτικής γης στην Περιφερειακή Ενότητα Κοζάνης. Παρόλα αυτά τα μήλα Βερμίου επιφέρουν το 4% του ακαθάριστου αγροτικού προϊόντος της Π.Ε. καθώς η παραγωγή τους πλησιάζει και κάποιες φορές υπερβαίνει τα 20.000.000. κιλά το χρόνο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Μήλα Βερμίου είναι πιστοποιημένα από την AGROCERT μέσω της «Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Παραγωγής για Μήλα», ενώ παράλληλα αποτελούν προωθούμενες καλλιέργειες για την Π.Ε. , σύμφωνα με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Λευκό μάρμαρο Τρανόβαλτου

article3Νοτιοδυτικά της Κοζάνης, πάνω στις ράχες των Καμβουνίων και σε μικρή απόσταση το ένα με το άλλο βρίσκονται τα χωριά του δήμου Καμβουνίων Μικρόβαλτο και Τρανόβαλτο.
Η περιοχή είναι προικισμένη με πλούσιο υπέδαφος σε μαρμαροφόρα κοιτάσματα, ιδιαίτερα γνωστό είναι λευκό μάρμαρο Τρανοβάλτου. Η συστηματική εκμετάλλευση και η συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση δημιούργησε έντονη εξαγωγική δραστηριότητα.

Λιαστό κρασί Σιάτιστας

Φημισμένο είναι το λιαστό κρασί της Σιάτιστας που παράγεται με τον πατροπαράδοτο παραδοσιακό τρόπο από "λιαστό" σταφύλι, πουll βγάζουν οι αμπελώνες που 'κρέμονται' στην κυριολεξία στις απόκρημνες πετρώδεις προσήλιες πλαγιές του Ασκίου και τις ακριβώς απέναντι του Βουρίνου. Τα σταφΰλια λιάζονται επί δύο περίπου μήνες και αφυδατώνονται μερικώς. Στη συνέχεια και, αφού μπουν στα πατητήρια, από αυτά βγαίνει το περίφημο 'λιαστό' κρασί της Σιάτιστας, μια διαδικασία που συνεχίζεται αδιάλειπτα επί πολλούς αιώνες. Το βαρύ αυτό κρασί - όπως μας ανέφεραν στη Σιάτιστα όταν επισκεφτήκαμε τον τόπο - τα τελευταία χρόνια παράγεται σε μικρές ποσότητες, καθώς οι κλιματολογικές συνθήκες των περασμένων ετών επηρέασαν αρνητικά τις σοδειές. Αν αναζητήσετε πάντως και βρείτε λιαστό κρασί στη Σιάτιστα, θα είναι κατά πάσα πιθανότητα καλής ποιότητας, καθώς θα προέρχεται από παλιές, καλές χρονιές!

Κάστανα Βόϊου

144Το Δυτικό Βόιο φημίζεται για την πλούσια και άριστης ποιότητας παραγωγή κάστανου, για αυτό και πολλά από τα ορεινά χωριά του, όπως ο Πεντάλοφος, ο Βυθός, ο Αυγερινός, το Πολυκάστανο, η Ζώνη, η Δάφνη, η Δαμασκηνιά, η Δραγασιά και το Καστανόφυτο, αποκαλούνται ως Καστανοχώρια. Τα κάστανα του τόπου χαρακτηρίζονται για τη γλυκιά τους γεύση και είναι στην ουσία ένα απόλυτα βιολογικό προϊόν, αφού για την παραγωγή τους δεν τυγχάνουν καμίας επεξεργασίας. Κατέχουν ξεχωριστή θέση στην καρδιά των κατοίκων, γιατί, όπως αναφέρουν οι παλιότεροι, στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής έσωσαν τον κόσμο από την πείνα. Παλιότερα αποτελούσαν μία από τις βασικότερες πηγές εισοδήματος. Κάθε οικογένεια έχει τις δικές της καστανιές, που της ανήκουν πάππου προς πάππου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα κακιώσει κανείς εάν ένας γείτονας, ή επισκέπτης μαζέψει λίγα κάστανα από εκείνα που έχουν πέσει κάτω. Χρησιμεύουν επίσης κατά το Φθινόπωρο ως κύρια πηγή διατροφής των οικόσιτων ζώων, καθώς και των καφέ αρκούδων και των αγριογούρουνων της περιοχής.

τυρί Μπάτζιος και Μανούρι

Το προϊόν με κατοχυρωμένη ονομασία προέλευσης το Βόιο είναι ο Μπάτζιος. Πρόκειται για παραδοσιακό τυρί άλμης, ημίσκληρο, ή σκληρό, που προέρχεται από γάλα πρόβειο, γιδίσιο ή μείγμα αυτών, μερικώς αποβουτυρωμένο. Φτιάχνονταν από πολύ παλιά από τους νομάδες στα βουνά και το όνομά του σημαίνει στάνη, ή τυρί που γίνεται στη στάνη. Έχει λευκό χρώμα έως λευκοκίτρινο, με αλμυρή γεύση, υπόξινη και ελαφρώς πικάντικη. Είναι γεννημένο να τηγανιστεί μέσα σε λάδι και τότε η γεύση του αλλάζει, γίνεται νοστιμότερο, τρυφερότερο και εκπέμπει όμορφο άρωμα. Εκτός από τον Μπάτζιο παράγονται και άλλα είδη τυριών σε τοπικά τυροκομεία όπως της Κορυφής, της Γαλατινής και του Δίλοφου, καθώς και τα περίφημα βλαχοτύρια στη Βλάστη, σαν το γνωστό Μανούρι.

end faq