Ιερά Μονή Παναγίας Ζιδανίου στο Μικρόβαλτο
Περνώντας από τα επιβλητικά Καμβούνια Όρη, κοντά στο Μικρόβαλτο, αξίζει να κάνεις μια στάση στην Ιερά Μονή Παναγίας Ζιδανίου, γνωστή και ως Ζιδανιώτισσα. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και ιστορικά μνημεία της περιοχής, χτισμένο μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον που αποπνέει ηρεμία και κατάνυξη. Η ιστορία της μονής συνδέεται άρρηκτα με την περίφημη εικόνα της Παναγίας Ζιδανιώτισσας, το σπουδαιότερο κειμήλιό της. Η εικόνα μεταφέρθηκε στη θέση Ζιδάνι το 1541, μετά την καταστροφή ενός βυζαντινού ναού στα Σέρβια. Ασημώθηκε το 1755 από τον τεχνίτη Θεόδωρο από τους Καλαρύτες Ιωαννίνων και θεωρείται ότι προστάτευσε την Κοζάνη κατά την γρίπη του 1918. Παρά τις μεγάλες δοκιμασίες που υπέστη στο πέρασμα του χρόνου — με καταστροφές από τους Τούρκους το 1854 και τους Γερμανούς το 1943 — η μονή ξαναχτίστηκε και διατηρήθηκε ως σημαντικό θρησκευτικό και πολιτιστικό κέντρο. Σήμερα λειτουργεί ως γυναικείο μοναστήρι και αποτελεί τόπο προσευχής και εσωτερικής γαλήνης, προσελκύοντας πλήθος. Κάθε χρόνο, στις 8 Σεπτεμβρίου, ημέρα της Γεννήσεως της Θεοτόκου, η μονή πανηγυρίζει με λατρευτικές εκδηλώσεις και τη συμμετοχή πολλών πιστών, ενώ την Κυριακή του Θωμά η εικόνα λιτανεύεται από τον Ναό του Αγίου Κωνσταντίνου προς τον Άγιο Νικόλαο Κοζάνης, συνεχίζοντας μια παράδοση που καθιερώθηκε μετά τα γεγονότα της πανδημίας του 1918.
