Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος
Στην Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος θα πιάσεις ένα νήμα ιστορίας που ξεκινά από τον 3ο αιώνα μ.Χ. Η υπό ανασύσταση Μονή βρίσκεται στη δυτική πλευρά του Βερμίου, περίπου 3,5 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του χωριού Άγιος Δημήτριος. Μπορείς να φτάσεις εύκολα με αυτοκίνητο ή λεωφορείο, καθώς η πρόσβαση γίνεται από ασφαλτοστρωμένο δρόμο.
Σύμφωνα με την παράδοση, η Πατριαρχική – Σταυροπηγιακή Ιερά Μονή Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος ιδρύθηκε το 270 μ.Χ., περίπου 40 χιλιόμετρα νότια της Τραπεζούντας. Θεωρείται η αρχαιότερη μονή του Πόντου, μία από τις παλαιότερες της χριστιανοσύνης, αλλά και κτήτορας της Ιεράς Μονής Παναγίας Σουμελά στον Πόντο. Το όνομά της προέρχεται από παραφθορά της λέξης «Ζαβουλών». Στους αιώνες που ακολούθησαν, η Μονή γνώρισε αλλεπάλληλες καταστροφές, κυρίως από Πέρσες και Τούρκους. Το 490 μ.Χ. καταστράφηκε ολοκληρωτικά από τους Πέρσες, οι οποίοι κατέσφαξαν και τους 400 μοναχούς της. Επανιδρύθηκε τον 6ο αιώνα, σε κοντινή τοποθεσία, δίπλα στη σκήτη του Προφήτη Ηλία, μετά την απελευθέρωση των ανατολικών περιοχών από τους Πέρσες από τον αυτοκράτορα Ιουστινιανό και τον στρατηγό Βελισάριο. Κατά τη βυζαντινή και μεταβυζαντινή περίοδο, η Μονή διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη θρησκευτική, πνευματική και εθνική ζωή του Ελληνισμού του Πόντου, αποτελώντας ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα της περιοχής. Ιδιαίτερη ακμή γνώρισε κατά την περίοδο της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας (1204–1461). Στα χρόνια των αναταραχών και των πολέμων, οι πόρτες της παρέμεναν ανοιχτές για κάθε καταδιωκόμενο, ανεξαρτήτως θρησκεύματος ή δόγματος, προσφέροντας καταφύγιο και προστασία. Το 1821, ο ηγούμενος Χρύσανθος συνέβαλε στην αποτροπή της γενικής σφαγής των Χριστιανών σε 40 χωριά της Ματσούκας, ενώ το 1915, κατά τη Γενοκτονία των Αρμενίων, οι μοναχοί της προσέφεραν καταφύγιο και έσωσαν εκατοντάδες Αρμένιους. Η ιστορία της Μονής συνδέεται και με τη στήριξη αυτοκρατόρων της δυναστείας των Κομνηνών, αλλά και Ρώσων τσάρων, οι οποίοι της παραχώρησαν σημαντικές δωρεές και χρυσόβουλα. Από το πλούσιο αρχείο της και τους πέντε κώδικες που διέθετε, διασώθηκε μόνο ένας, ο οποίος σήμερα φυλάσσεται στο Μουσείο του Λένινγκραντ. Τελευταίος ηγούμενος της Μονής υπήρξε ο Αρχιμανδρίτης Πανάρετος Τοπαλίδης. Κατά την καταστροφή της το 1922, ο τότε ιερομόναχος και μετέπειτα Αρχιμανδρίτης Διονύσιος Αμαραντίδης, που εκτελούσε χρέη τοποτηρητή, κατάφερε να διασώσει την εικόνα της Αποτομής του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Για να την προστατεύσει, τη μετέφερε σε μοναστήρια της περιοχής των Σερρών, Άγιο Δημήτριο Πανοράματος και Αγία Τριάδα Τούμπας.
Τον Ιούνιο του 1970, η εικόνα μεταφέρθηκε από τις Σέρρες στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης, με τις πρέπουσες τιμές και τη συνοδεία του Αρχιμανδρίτη Διονυσίου Αμαραντίδη. Η μεταφορά της σηματοδότησε την έναρξη της προσπάθειας ανασύστασης της Μονής στις δυτικές πλαγιές του Βερμίου. Την πρωτοβουλία ανέλαβε το Σωματείο «Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος», με επικεφαλής τον επί περίπου 40 χρόνια πρόεδρό του, Ευστάθιο Παναγιωτίδη, έχοντας στο πλευρό του τους κατοίκους της περιοχής, τοπικούς φορείς, πιστούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και μικρούς και μεγάλους ευεργέτες. Οι εργασίες περιλάμβαναν την ανέγερση του Ιερού Ναού του Προδρόμου και Βαπτιστού Αγίου Ιωάννη, την κατασκευή κελιών και τη δημιουργία των απαραίτητων υποδομών. Το 1997, η εγκατάσταση στη Μονή του υπερήλικα γέροντα πατέρα Μάξιμου, προσμονάριου της Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους, έδωσε νέα πνοή στην προσπάθεια ανασύστασής της. Η παρουσία του προσέλκυσε πλήθος πιστών από κάθε γωνιά της Ελλάδας, ενώ ο ίδιος, μέχρι την κοίμησή του στο Άγιο Όρος, υπήρξε ο σημαντικότερος χορηγός της Μονής. Με τις ευλογίες του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Σερβίων και Κοζάνης, την εθελοντική εργασία των κατοίκων και την οικονομική ενίσχυση τοπικών φορέων και πιστών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, τον Ιούλιο του 2009 ξεκίνησαν οι εργασίες συντήρησης του Ιερού Ναού. Πρώτη προτεραιότητα ήταν η αντιμετώπιση των σοβαρών προβλημάτων εισροής νερού από τη στέγη και, στη συνέχεια, ο εξωραϊσμός του ναού.
Αν την επισκεφτείς στις 24 Ιουνίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται το Γενέθλιο του Τιμίου Προδρόμου, θα έχεις την ευκαιρία να παρακολουθήσεις τον πανηγυρικό εορτασμό της Μονής.
